Cây giống rau sâm đất (sâm mùng tơi)

Độ hoàn thiện nội dung: 50%.

Rau sâm đất hay sâm thổ cao ly, sâm mùng tơi, thổ sâm ba cạnh, tên tiếng Anh là Ceylon spinach, waterleaf, cariru, Gbure, Surinam purslane, Philippine spinach, Florida spinach, potherb fameflower, Lagos bologi, sweetheart (danh pháp khoa học là Talinum fruticosum (L.) Juss.; đồng nghĩa: Talinum triangulare (Jacq.) Willd.; Talinum crassifolium (Jacq.) Willd.) là một loài thực vật có hoa thuộc họ Sâm mùng tơi Talinaceae.

Cây này rất hay bị nhầm với một cây khác là thổ sâm (Talinum paniculatum (Jacq.) Gaertn.), đôi khi cũng hay bị gọi là sâm đất.

Mô tả cây sâm đất

Cây thổ cao ly sâm (T. crassifolium) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Cây loại cỏ mọc hằng năm hoặc sống dai, thân mọc thẳng, có thể cao tới 0,6m, thân màu xanh, phía dưới chia cành. Lá mọc so le, hình trứng ngược, hoặc hình thìa, phiến lá dày, hơi mẫm, hai mặt đều bóng, đầu lá nhọn hoặc tù, phía cuống hẹp lại, cuống rất ngắn, lá dài 5 – 7cm, rộng 2,5 – 3,5cm. Vào mùa hạ ở đầu cành xuất hiện cụm hoa hình chùm nhiều hoa nhỏ, đường kính ước 6mm, 5 cánh hoa màu tím đỏ nhạt, hon 10 nhị dài ước 2mm. Bầu hoa hình cầu. Quả nhỏ, khi chín có màu xám tro, đường kính ước 3mm. Hạt rất nhỏ, màu đen nhánh hơi dẹt, trên mặt hơi có vân nổi. Mùa hoa: tháng 6 – 7 – 8. Mùa quả: tháng 9 – 10 – 11.

Thông tin thêm

1. Phân bố, thu hái và chế biến

Cây thổ cao ly sâm (T. crassifolium) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Cây thảo cao ly sâm mọc hoang và được trồng ở nhiều nơi trong nước và vì nhiều người nhầm là cây nhân sâm. Sự thực hai cây khác hẳn nhau về hình thái cũng như về họ thực vật.

Có điều đáng chú ý là một số tỉnh ở Trung Quốc như Triết Giang, Giang Tô, An Huy, Quảng Tây, Quảng Đông, Tứ Xuyên là nơi cây này cũng mọc hoang và được trồng làm cảnh, người ta cũng gọi cây này với những tên cao ly sâm, thổ cao ly sâm … và cũng dùng nó làm thuốc bổ thay sâm.

Trồng cây này rất dễ dàng: Có thể trồng bằng hạt hoặc bằng mẩu rễ. Cây mọc rất khoẻ, sau một năm đã thu hoạch lấy rễ, để lâu năm được rễ to hơn. Rễ đào về rửa sạch cắt bỏ rễ con, phơi hay sấy khô. Rễ lúc mới đào về có màu hồng đẹp. Để lâu đen xám.

2. Phân biệt thổ sâm (Talinum paniculatum) và thổ sâm ba cạnh (Talinum fruticosum)

Theo Phùng Thị Thu Hà và Phạm Thị Huyền Trang (2021), các điểm khác biệt chủ yếu giữa hai loài thổ sâm và thổ sâm ba cạnh được thu hái ở Gia Lâm, Hà Nội được tổng hợp ở bảng dưới:

3. Thành phần hóa học (sưu tầm)

Phân tích GC-MS trên phân đoạn methanol từ Talinum fruticosum L. được thu hái tại Tirunelveli (Tamil Nadu, Ấn Độ) đã xác định được 16 hợp chất gồm Z,Z-4,16-octadecadien-1-ol acetate (1), meso-2,5-dimethyl-3,4-hexanediol (2), N-hexadecanoic acid (3), phytol (4), E-2-octadecadecen-1-ol (5), silane, trichlorodocosyl- (6), undecane (7), 1-octanol, 2-butyl (8), squalene (9), 1-decanol 2-hexyl (10), 2-hexyl-1-octanol (11), vitamin E (12), 9-eicosyne (13), 17-pentatriacontene (14), γ-sitosterol (15), lupeol (16) (Sebastin Varghese; 2025).

Công dụng của sâm đất

Còn ở phạm vi kinh nghiệm trong nhân dân. Tại Việt Nam và Trung Quốc nhiều nơi dùng rễ làm thuốc bổ, thuốc chữa ho dưới dạng thuốc sắc. Có khi người ta dùng rễ cạo sạch vỏ, hoặc dùng lá nấu với thịt để ăn như nấu canh rau. Ngày dùng 20 – 30g. Cần chú ý nghiên cứu.

Cách trồng rau sâm đất

1. Dụng cụ trồng

Nếu cần thì nên tận dùng luôn các bao xi măng, chậu, khay, thùng xốp có sẵn trong nhà hoặc mảnh đất trống nhỏ trong vườn để trồng rau sâm đất. Lưu ý: Nếu sử dụng dụng cụ thì dưới đáy khay đục lỗ để thoát nước.

2. Đất trồng

Rau sâm đất là loại cây mọc hoang nên có thể phát triển tốt ở nhiều loại đất khác nhau. Bạn có thể ra các shop mua đất sẵn hoặc tiến hành trộn đất vườn với phân bò hoai mục, phân gà, phân trùn quế, vỏ trấu, xơ dừa, than bùn + mùn hữu cơ … Nên bón lót với vôi rồi phơi ải từ 7 – 10 ngày trước trồng để xử lý sạch các mầm bệnh còn tồn đọng từ các xác cây có trong đất.

3. Chọn giống và trồng cây

Cây sâm đất có thể trồng bằng hạt hoặc giâm hom.

Nếu chọn trồng bằng hạt: Hạt giống mua về trước khi trồng phải đem ngâm trong nước ấm khoảng từ 6 – 8 giờ. Sau đó vớt ra để cho ráo rồi dùng que nhọn chọc lỗ sâu 1cm rồi cho hạt đã qua xử lý vào (2 – 3 hạt/lỗ). Khi gieo hạt xong thì nên lấp kín đất lại, dùng lưới che nắng cho luống gieo và tưới nước bằng vòi phun nhẹ.

Trồng bằng hom: Hom giống nên chọn từ phần thân hoặc củ của cây mẹ. Lấy từ đoạn gốc đến hết phần bánh tẻ của thân (hạn chế lấy phần ngọn vì còn quá non, dễ bị thối gốc khi giâm). Chiều dài mỗi hom ước lượng khoảng 10 – 20cm. Mỗi hom có từ 3 – 4 mắt lá, tỉa bớt lá trên hom sao cho chừa khoảng 1/3 lá, rồi đem giâm vào luống. Thường xuyên tưới ẩm. Sau khi giâm 10 – 15 ngày hom bắt đầu có rễ thì đem đi trồng. Khoảng cách trồng cây cách cây là 20cm. Sau khi trồng xong tưới nước giữ ẩm để cây nhanh hồi sức.

4. Chăm sóc

Định kỳ khoảng 15 – 20 ngày sau khi trồng thì tiến hành bón lót đợt 1 bằng phân hữu cơ, phân trùn quế, phân bò, phân dê, phân gà … Cứ sau mỗi đợt thu hoạch thì bón phân để cây phát triển nhanh và tốt hơn lúc trước.

Khi đến mùa khô, thường xuyên tưới nước giữ ẩm cho cây. Đến mùa mưa, không cần tưới nhiều mà chú ý tháo nước để tránh việc cây sâm đất bị thối, úng. Ngoài việc bón phân và tưới nước thì bạn còn phải chú ý làm sạch cỏ dại xung quanh cây.

Rượu hạt cau – khắc tinh của bệnh sâu răng – click tìm hiểu ngay

Địa chỉ bán cây sâm đất tại Hà Nội uy tín ?

Địa chỉ: Ngách 68/45, ngõ 68, đường Nguyễn Văn Linh, phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

• Quý khách xin vui lòng liên hệ với Cây cảnh Hải Đăng để được các chuyên viên của chúng tôi tư vấn lựa chọn sản phẩm cây giống sâm đất phù hợp.
• Chúng tôi sẽ chụp ảnh sản phẩm cho quý khách nếu có yêu cầu.
• Chúng tôi sẽ kiểm tra kỹ hàng hóa đảm bảo chất lượng và đúng quy cách trước khi giao.
• Quý khách ở xa vui lòng tiến hành chuyển khoản trước hoặc đặt cọc trước. Nếu quý khách ở nội thành có thể áp dụng ship nhanh với chi phí 50k một lần ship.

Tài liệu tham khảo

• Talinum fruticosum – Wikipedia tiếng Anh.
• Cây thổ cao ly sâm (T. crassifolium) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi.
• Phùng Thị Thu Hà, Phạm Thị Huyền Trang (2021). “Đánh giá đặc điểm thực vật học của cây thổ sâm (Talinum paniculatum) và thổ sâm ba cạnh (Talinum fruticosum) tại Gia Lâm, Hà Nội (Study on botanical characteristics of Talinum paniculatum and Talinum fruticosum in Gialam district, Hanoi city)”. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Nông nghiệp Việt Nam – Số 06(127)/2021.
• Sebastin Varghese (2025). “GC-MS analysis of bioactive compounds present in the methanolic extract of Talinum fruticosum L.”. Asian Journal of Pharmaceutical and Health Sciences. 15(4): 3158 – 3163.