Bầu giống nghệ đen (có củ)

Sửa chính tả và điều chỉnh lại nội dung: 27/3/2025;

Cây nghệ đen hay nga truật, bồng nga truật, ngải tím, tam nại, tên tiếng Anh là zedoary, white turmeric, temu putih (danh pháp khoa học là Curcuma zedoaria (Christm.) Roscoe) là cây thân thảo thuộc họ Gừng Zingiberaceae.

Mô tả cây gừng đen

Ngải tím là một loại cỏ cao chừng 1 – 1,5m, có thân rễ hình nón, có khía chạy dọc, củ toả ra theo hình chân vịt, cây mẫm và chắc. Vỏ củ màu vàng nhạt, ngoài những củ chính ra, còn có những củ phụ, có cuống hình trứng hay hình quả lê, màu trắng. Lá có bẹ ôm vào thân cây ở phía dưới, dài 30 – 60cm, rộng 7 – 8cm dọc theo gân chính giữa có những đốm màu đỏ, cuống lá ngắn hay hầu như không có. Cụm hoa mọc ngang, dài 15 – 20cm, thường xuất hiện trước khi ra lá, bao gồm một cuống dài 15 – 20cm. Lá bắc phía dưới hình trứng hay hình mắc tù, màu xanh lục nhạt, mép đỏ, lá bắc phía trên màu vàng nhạt, đầu lá màu đỏ, không mang hoa. Hoa màu vàng. Đài có thùy hình mác tù, dài 15mm, thùy giữa nhọn, cánh môi hẹp ở phía dưới, hơi mở rộng ở phía trên.

Thông tin thêm

1. Phân bố, thu hái và chế biến

Nga truật (ngải tím) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Cây ngải tím mọc hoang và được trồng ở Việt Nam để làm thuốc. Còn mọc ở Trung Quốc (Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Hải Nam, Đài Loan, Vân Nam tức là những vùng gần Việt Nam), Sri Lanka và những nước nhiệt đới khác.

Trồng bằng thân rễ. Thu hoạch vào mùa đông. Khi thu hái, cắt bỏ rễ con, đồ chín rồi phơi khô. Có khi thái mỏng rồi mới phơi khô, lại có khi trước lúc thái mỏng, đem củ ngâm giấm (600g nga truật ngâm trong 160g giấm, 160g nước), đun cho đến cạn, đem ra thái mỏng, rồi phơi khô.

2. Thành phần hóa học

Nga truật (ngải tím) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Trong nga truật có chừng 1 – 1,5% tinh dầu; 3,5% chất nhựa và chất nhầy. Trong tinh dầu thành phần chủ yếu gồm có 48% sesquiterpene; 35% zingiberene; 9,65 cineol và một chất có tinh thể. Tinh dầu có màu vàng xanh nhạt, sánh, tỷ trọng 0,982 mùi vị gần như mùi long não.

Công dụng và liều dùng nghệ đen

Nga truật là một vị thuốc được dùng cả trong đông y và tây y. Theo tài liệu cổ, nga truật vị đắng, cay, tính ôn, vào can kinh. Có tác dụng hành khí, phá huyết, tiêu tích hoa thực. Chữa ngực bụng đau, ăn uống không tiêu. Nga truật giúp sự tiêu hoá, chữa đau bụng, kích thích, bổ. Còn có tác dụng chữa ho, kinh nguyệt bế không đều.

Ngày dùng 3 – 6g dưới dạng thuốc sắc, thuốc bột hay thuốc viên.

Trồng cây nghệ đen

1. Lựa giống

Nghệ đen có 2 loại: Thịt vàng ruột đen và loại có thịt hơi xám, ruột đen đậm. Loại thịt vàng ruột đen có giá trị cao nên thường được ưa dùng.

Loại thịt hơi xám, ruột đen đậm cũng có các công dụng như trên nhưng chủ yếu người dân trồng cây nghệ đen này đa phần là để vệ sinh cho các bà mẹ sau sinh.

Tùy vào nhu cầu sử dụng mà mỗi người có cách chọn lựa trồng cây khác nhau. Nên chọn củ nghệ không bệnh, không có mùi thối, nếu có nhiều nhánh thì tách nhánh ra.

2. Chọn đất

Nghệ là loại cây trồng để lấy củ, nên việc lựa và chăm sóc đất là rất cần thiết cho sự phát triển của nghệ.

Chọn khoảng đất có độ ẩm tốt, cày xới cho đất tơi xớp, lên luống khoảng 20 – 25 cm, rộng 1,0 – 1,2 m. Nếu cảm thấy đất không đủ chất dinh dưỡng cho cây thì có thể bón lót 1kg phân hữu cơ trộn với đạm ure theo tỷ lệ 10% phân đạm hoá học. Đất xẻ thành từng rãnh, lấp một lớp đất dày 2 – 5 cm, đặt củ nghệ đen lên, khoảng cách tốt nhất cho mỗi củ 20 – 25 cm, mỗi hàng cách nhau 30 – 35 cm.

3. Chăm sóc

Nên thường xuyên chăm sóc cây nghệ đen bằng cách tưới tiêu, vun xới điều độ giúp giữ độ ẩm tốt cho cây.

Sau 20 – 25 ngày, lúc ấy cây nghệ đen được 5 – 6 lá, thì bạn sẽ bón thúc bằng phân kali đồng thời vun gốc để nghệ đen phát triển tốt nhất. Cần tỉa bớt lá tránh cho mọc nhiều, để cây có thể cung cấp đủ chất nuôi dưỡng cho củ nghệ.

4. Trồng và thu hoạch

Do điều kiện thời tiết mỗi miền mỗi khác nhau, nên thời gian trồng cây nghệ đen cũng sẽ khác nhau giữa miền Bắc và miền Nam.

Miền Nam thường trồng cây nghệ đen vào tháng 11, 12 còn miền Bắc thì có thể trồng muộn hơn.

Khi lá nghệ đã già, hoặc không còn mọc lá non nữa thì có thể đào lên kiểm tra 1 vài củ nghệ đen, nếu thấy vỏ củ có màu vàng sẫm, da bóng thì đã đến lúc thu hoạch.

Thời gian thu hoạch thích hợp từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau.

Địa chỉ bán giống cây nghệ đen uy tín chất lượng ?

Địa chỉ: Ngách 68/45, ngõ 68, đường Nguyễn Văn Linh, phường Long Biên, thành phố Hà Nội.