Cây giống đỏ ngọn (thành ngạnh)

Độ hoàn thiện nội dung: 60%.

Cây đỏ ngọn Việt Nam hay thành ngạnh, lành ngạnh, ngành ngạnh, may tiên, ti u (Lai Châu) (danh pháp khoa học là Cratoxylum formosum (Jacq.) Benth. & Hook.f. ex Dyer.; loài phụ là Cratoxylum formosum subsp. pruniflorum (Kurz) Gogelein) là loài thực vật có hoa thuộc họ Ban Hypericaceae. Loài này được (Jacq.) Benth. & Hook.f. ex Dyer mô tả khoa học lần đầu vào năm 1874.

Mô tả cây đỏ ngọn

Cây thành ngạnh (đỏ ngọn) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Cây nhỏ có gai ở gốc (để tự nhiên cây có thể cao to, cho gỗ), cành non có lông tơ, dần dần trở nên nhẵn và có màu tro. Thân phía ngọn có màu đỏ do lông tơ màu đỏ (đỏ ngọn). Lá hình mác dài 12 – 13 cm, rộng 35 – 40 mm, mọc đối, cuống ngắn 3 – 5 mm, mặt gân chính đỏ đến ¹/₃, lá non gân lá và lá có màu đỏ đến quá nửa. Hoa mọc trên những cành ngắn có lông màu tía. Quả nang, dài 15 mm, rộng 7 – 8 mm. Hạt hình trứng dài 6 mm, rộng 3 mm.

Lành ngạnh – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập II – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Cây nhỡ hay cây to, cao 6 – 12 m, có gai ở gốc. Cành non có lông tơ màu vàng nhạt, cành già nhẵn, màu xám. Lá mọc đối, hình mác hoặc bầu dục, gốc thuôn, đầu nhọn, dài 6 – 11 cm, rộng 2,5 – 3,5 cm, mặt trên có lông nhỏ, dày hơn ở mặt dưới; lá non màu hồng đỏ, có lông tơ; cuống ngắn. Hoa màu hồng nhạt mọc riêng lẻ hoặc thành chùy nhỏ, 4 – 6 cái, ở kẽ lá; lá đài có lông ở mặt ngoài, đầu cánh hoa khía răng; nhị nhiều; bầu hình nón. Quả nang, dài 1,5 cm. Mùa hoa quả: tháng 5 – 7.

Thông tin thêm

1. Cây đỏ ngọn mọc ở đâu ? Cách thu hái và chế biến

Lành ngạnh – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập II – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Chi Cratoxylum Blume có 19 loài trên thế giới đều là cây gỗ hay cây bụi, phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới châu Á. Ở Việt Nam, có 4 – 5 loài. Lành ngạnh có vùng phân bố khá rộng, gồm hầu hết các nước ở Đông Nam Á (Thái Lan, Lào, Campuchia, Maylaysia, Indonesia, Myanmar), Ấn Độ và các tỉnh ở phía nam Trung Quốc. Ở Việt Nam, lành ngạnh mọc phổ biến ở tất cả các tỉnh thuộc vùng núi thấp (dưới 600 m) và trung du.

Lành ngạnh là loại cây ưa sáng và có khả năng chịu hạn cao. Cây thường mọc lẫn với nhiều loại cây bụi khác ở đồi, bờ nương rẫy hoặc ven rừng thưa. Ở nhiều nơi thuộc tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Bắc Giang, Hà Tây …, cây mọc tập trung gần như thuần loài trên các đồi cây bụi. Lành ngạnh có bộ rễ cọc khỏe, cắm sâu xuống đất dài tới hơn 1m, nên cây vẫn sống và phát triển được trên đất khô cằn, trơ sỏi đá. Cây ra hoa quả nhiều hàng năm; tái sinh tự nhiên chủ yếu từ hạt. Dù bị chặt phá nhiều lần, song phần còn lại của cây vẫn có khả năng tái sinh cây chồi khỏe.

Ngoài công dụng làm thuốc, phần thân cành của cây được sử dụng làm củi.

2. Thành phần hóa học

Cây thành ngạnh (đỏ ngọn) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Năm 1995, Nguyễn Liêm và cộng sự (Học viện quân y) đã xác định sự có mặt của tanin và flavonoid trong lá thành ngạnh.

Lành ngạnh – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập II – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Nguyễn Liêm và cộng sự đã xác định có tanin và flavonoid trong lá lành ngạnh (Đỗ Tất Lợi, 1999).

Kitanov G; Assenov L; Dam The Van lại xác định trong lá lành ngạnh có quercetin hyperoside, 1,3,6,7-tetrahydroxyxanthone, mangiferin và isomangiferin (CA, 110, 1989, 2287618h). Các tác giả đã phân tích lá lành ngạnh thu hái vào tháng 1 tại Việt Nam, thấy chứa 3,9 – 4,7% tanin và 0,51 – 0,56% flavonoid. Lá chứa nhiều hyperoside, mangiferin, isomangeferin hơn trong cành.

Ngoài ra, còn có pyrocatechin monomeric và các polyphenol (CA, 110, 1989, 92137r). Graham J. Bennett, Leslie J. Harrison, Guat-Lee Sia và Keng-Yeow Sim đã chiết xuất và xác định một bicyclic triterpenoid, polypoda-8(26),13,17,21-tetraen-3β-ol, còn được gọi là friedelin, 3 chất tocotrienol, 4 chất xanthone (mangostin, β-mangostin, garcinone D và tovophyllin A), 2-geranyl-1,3,6-trihydroxy-4-(3,3-dimethylallyl)-xanthone và cratoxylone (1,3,6-trihydroxy-2-(3-hydroxy-3-methylbutyl)-7-methoxy-8-(3,3-dimethylallyl)-xanthone) từ vỏ C. cochinchinensis (CA, 119, 1993, 91226t).

Ngoài ra một số dẫn chất xanthone như 11-hydroxy-1-isomangostin, một xanthonolignoid (5′-demethoxycadensin G) và một bisxanthone, còn được biết tới với tên gọi là 1,3,5,6-tetrahydroxyxanthone cũng được Guat-Lee Sia và cs chiết từ C. cochinchinensis (CA, 123, 1995, 52357Z).

3. Tác dụng dược lý

Cây thành ngạnh (đỏ ngọn) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Nguyễn Liêm và cộng sự đã xác định dịch nước chiết của lá đỏ ngọn (¹/₁₆) có tác dụng chống oxy hóa mạnh, hoạt tính chống oxy hoá (HTCO) đạt 69% so đối chứng với P < 0,001. Nếu so sánh với một vài vị thuốc khác, ta sẽ thấy lá thành ngạnh đứng đầu, sau đến dịch chiết cồn ¹/₃₂ bụt mọc 69%, dịch chiết nước lá chè tươi ¹/₈ với HTCO 68,5%; dịch chiết cồn vỏ xoan trà ¹/₈₀ với HTCO 64,5%; sau đến dịch chiết cồn đậu đen (¹/₁) với HTCO 57,1 %; tất cả đều so đối chứng với P < 0,001.

Lành ngạnh – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập II – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Cao lành ngạnh có tác dụng hoạt hóa hệ thần kinh, trong đó có hệ thần kinh thực vật, biểu hiện ở sự tăng hàm lượng catecholamine trong máu và tăng nhẹ thành phần sóng beta trên điện não đồ ở thỏ uống thuốc

Dịch chiết cây lành ngạnh có tác dụng làm tăng khả năng thành lập phản xạ có điều kiện và dập tắt phản xạ trên chuột nhắt trắng, và như vậy làm tăng các quá trình hưng phấn và ức chế có điều kiện trên động vật thí nghiệm.

Trích Luận Văn Thạc sĩ Hóa học “Nghiên cứu hóa học và nhận dạng một số nhóm chất có trong cây đỏ ngọn (Cratoxylum prunifolium Kurtz)” của Bùi Văn Bình; Đại học Thái Nguyên – Trường Đại học Sư phạm; 2008. Mã số 60.44.27:

Trong những năm gần đây một số tác giả đã nghiên cứu tác dụng chữa bệnh của dịch chiết toàn phần lá và thân cây đỏ ngọn. Nhóm nghiên cứu của Học viện Quân Y – Hà Nội cho biết cây đỏ ngọn ít độc, dịch chiết toàn phần của lá và thân cây đỏ ngọn có tác dụng chống Oxy hoá tốt, hoạt tính đạt 69% trong khi tanakan chỉ đạt 48% và có tác dụng hoạt huyết, làm lưu thông máu, giảm đông ở những trường hợp tăng động.

Bộ môn Dược học quân sự – Học Viện Quân Y trên cơ sở nghiên cứu lâm sàng dịch chiết của lá đỏ ngọn (C. f. subp. pruniflorum) trên chuột nhắt trắng và thỏ có đem đi so sánh với thuốc tanakan do hãng Beaufour Ipsen của Pháp sản xuất đã đưa ra kết luận dịch chiết toàn phần lá đỏ ngọn và dịch chiết Ethyl acetat lá đỏ ngọn đều có ảnh hưởng lên hoạt động của hệ thần kinh ở các mức độ khác nhau:

– Dịch chiết Ethyl acetat và dịch chiết toàn phần lá đỏ ngọn, Tanakan đều có tác dụng hoạt hoá hệ thần kinh thực vật, thể hiện ở sự tăng rõ hàm lượng Catecholamin trong máu động vật thí nghiệm sau khi uống các thuốc này.

– Dịch chiết Ethyl acetat lá đỏ ngọn có tác dụng tương đương Tanakan gây hoạt hoá đồng bộ các tế bào não ở thỏ thực nghiệm, thể hiện ở việc làm giảm thành phần sóng chậm δ (Delta), tăng thành phần sóng α (Alpha) trên điện não đồ, còn dịch chiết toàn phần lá đỏ ngọn không thể hiện rõ tác dụng hoạt hoá hệ thần kinh trung ương.

– Dịch chiết Ethyl acetat lá đỏ ngọn có tác dụng làm tốt cả hai quá trình hưng phấn và ức chế có điều kiện ở não bộ động vật thí nghiệm (thông qua hoạt động phản xạ có điều kiện), tương đương với Tanakan và tốt hơn tác dụng này của dịch chiết toàn phần lá đỏ ngọn.

– Mức độ ảnh hưởng làm tăng cường chức năng hệ thần kinh trung ương của các chất theo thứ tự giảm dần như sau: dịch chiết etylaxetat lá đỏ ngọn, Tanakan, dịch chiết toàn phần lá đỏ ngọn.

Đối với cao nước (cặn tổng) 30 – 80 mg/kg có hoạt tính kháng khuẩn với các vi khuẩn Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Salmonella typhi.

Ở Trung Quốc, lá của cây đỏ ngọn người ta chế biến thành trà pha nước uống hàng ngày và sử dụng một cách rộng rãi. Từ phần dịch chiết Ethyl acetat của lá cây đỏ ngọn đã tách được các Xanthone có tác dụng kháng ấu trùng của muỗi gây sốt da vàng hơn cả chất Rotenon, không những thế các chất này còn có nhiều triển vọng làm thuốc chống mối.

Tác dụng của cây đỏ ngọn

Lành ngạnh có vị đắng chát, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiêu hóa.

Theo kinh nghiệm nhân dân, phụ nữ sau khi đẻ thường lấy lá lành ngạnh nấu nước uống. Mỗi ngày dùng 15 – 30g, có thể thêm ít lá vối, để giúp tiêu hóa, làm ăn ngon, hoặc phối hợp với lá ngải hoa vàng (thanh cao hoa vàng) sắc uống để chữa sốt, mồ hôi trộm, chân tay mỏi rã rời. Còn dùng chữa cảm sốt, viêm ruột, tiêu chảy và khản cổ, ho mất tiếng dưới dạng nước sắc lá hoặc vỏ cây.

Ở Quảng Tây (Trung Quốc) người ta dùng lành ngạnh trị cảm mạo, cảm nắng, viêm dạ dày ruột cấp tính, hoàng đản. Ở Ấn Độ, nhân dân dùng nước sắc vỏ cây uống chữa cơn đau bụng và dùng nhựa từ vỏ cây bôi để chữa ngứa.

Bài thuốc có lành ngạnh:

Chữa bỏng: Lá lành ngạnh giã nát, trộn với nước vo gạo đặc, đắp.

Chữa bí tiểu tiện: Lá lành ngạnh 20g, thân rễ mía dò 10g, băm nhỏ, sắc với 400 ml nước còn 100 ml, uống làm 2 lần trong ngày.

Phòng cảm nắng, chữa lỵ: Lá non lành ngạnh, sắc uống thay chè.

Chữa vết thương: Ngọn non lành ngạnh 60g, cỏ nhọ nồi 50g, vôi bột 40g, hạt cau già 30g. Tất cả phơi khô, tán bột, rây thật mịn. Rắc lên vết thương đã được phủ một lớp gạc mỏng. Nếu vết thương có mủ, rắc nhiều bột cho thấm mủ. Thuốc hút mủ tốt, làm vết thương khô, sạch, chóng lên da non, gây cảm giác mát, dễ chịu.

Địa chỉ bán cây đỏ ngọn tại Hà Nội uy tín ?

Địa chỉ: Ngách 68/45, ngõ 68, đường Nguyễn Văn Linh, phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

• Quý khách xin vui lòng liên hệ với Cây cảnh Hải Đăng để được các chuyên viên của chúng tôi tư vấn lựa chọn sản phẩm giống cây đỏ ngọn phù hợp.
• Chúng tôi sẽ chụp ảnh sản phẩm cho quý khách nếu có yêu cầu.
• Chúng tôi sẽ kiểm tra kỹ hàng hóa đảm bảo chất lượng và đúng quy cách trước khi giao.
• Quý khách ở xa vui lòng tiến hành chuyển khoản trước hoặc đặt cọc trước. Nếu quý khách ở nội thành có thể áp dụng ship nhanh với chi phí 50k một lần ship.

Tài liệu tham khảo

• Cratoxylum formosum – Wikipedia tiếng Việt.
• Cây thành ngạnh (đỏ ngọn) – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi.
• Luận văn tiến sĩ về cây đỏ ngọn.

Tìm kiếm liên quan

• Cây đỏ ngọn có may loại
• Hình ảnh cây đỏ ngọn
• Tác dụng phụ của cây đỏ ngọn
• Tác dụng của cây đỏ ngọn
• Cây đỏ ngọn la cây gì
• Lá đỏ ngọn
• Cây đỏ ngọn trị bệnh gì
• Cây thành ngạnh ngọn đỏ

Sản phẩm liên quan: Chè khổng lồ (chè đại)