Cây giống bưởi bung (cơm rượu)

Độ hoàn thiện nội dung: 60%.

Bưởi bung hay cơm rượu, cát bối, co dọng dạnh (Thái), … tên tiếng Anh là orangeberry, gin berry (danh pháp khoa học là Glycosmis pentaphylla (Retz.) DC.) là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương Rutaceae. Loài này được Anders Jahan Retzius mô tả khoa học đầu tiên năm 1788 dưới danh pháp là Limonia pentaphylla. Năm 1824, Augustin Pyramus de Candolle chuyển nó sang chi Glycosmis.

Một trong các tên gọi dân gian của G. pentaphylla tại Việt Nam là bưởi bung, cùng họ nhưng không thuộc chi Bưởi bung Acronychia.

Một loài cây nữa cũng hay được gọi là bưởi bung trong dân gian với tên khoa học là Acronychia pedunculata (L.) Miq. (đồng nghĩa: Acronychia laurifolia Blume; cùng họ).

Mô tả cây bưởi bung

Cây bưởi bung – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Cây nhỏ, cao 1 – 3 mét, có thể cao tới 6 mét, cành đỏ nhạt, nứt nẻ. Lá kép gồm từ 3 – 7 lá chét, ít khi có một, dài từ 6 – 16 cm, rộng từ 2 – 5 cm, mép nguyên, hoặc hơi răng cưa. Hoa trắng hay trắng xanh nhạt, mọc thành chùm ở đầu cành hay kẽ lá phía ngọn cây. Quả hình cầu, như quả quất, khi chín có màu hồng. Mùa hoa quả vào tháng 11 – 3.

Cây bưởi bung – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập I – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Cây nhỏ, cao 4 – 6m, có khi hơn. Cành ngoằn ngoèo, khi non màu lục sau màu nâu đỏ. Vỏ hơi nhăn, có mùi xoài. Lá mọc đối, hơi phình ở hai đầu, phiến dài, mép nguyên, gốc hẹp, đầu tù hơi nhọn, mặt trên bóng, lúc non có lông, sau nhẵn; cuống lá dài 2 – 3cm.

Cụm hoa mọc ở kẽ lá hoặc đầu cành thành ngù, có chiều dài bằng lá; lá bắc và lá bắc con là những vảy rất nhỏ; hoa trắng rất thơm, lưỡng tính; lá đài 4, rất ngắn, đầu tù; cánh hoa 4, thuôn dài, nở xoè rộng; nhị 8, 4 cái nằm trên cánh hoa; bầu hình trứng, có nhiều lông. Quả hình cầu nạc, khía múi, khi chín màu vàng nhạt, ăn được, đường kính 1,5 – 2cm, chứa một hạch cứng có 4 ô, mỗi ô đựng một hạt dài có vỏ cứng màu đen. Mùa hoa: tháng 7 – 9; mùa quả: tháng 10 – 11.

Thông tin thêm

1. Phân bố, thu hái và chế biến

Cây bưởi bung – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Cây bưởi bung mọc hoang dại ở khắp nơi trong nước ta, ở những nơi bờ rào, đất hoang hay rừng núi. Người ta dùng rễ và lá, thu hái gần như quanh năm. Thường dùng tươi, có thể phơi khô dùng dần. Một số nơi hái cành mang lá phơi khô.

Cây bưởi bung – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập I – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Chi Acronychia J.R.Forst. & G.Forst.có khoảng 20 loài trên thế giới, là những cây gỗ nhỏ hay cây bụi thường xanh, phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới châu Á, Australia và các đảo ở Thái Bình Dương. Bưởi bung có ở Ấn Độ, Malaysia, Lào, Campuchia, Thái Lan, Nam Trung Quốc. Ở Việt Nam, cây phân bố rộng rãi ở hầu hết các tỉnh miền núi (thường dưới 1000m) trung du và cả ở đồng bằng.

Bưởi bung thuộc loài cây ưa sáng và có thể chịu bóng trong thời kỳ cây còn nhỏ. Cây thường mọc ở các kiểu rừng thứ sinh, đồi cây bụi, ven nương rẫy. Ở vùng đồng bằng có thể thấy trong các lùm bụi quanh làng hoặc bờ ao. Cây có khả năng chịu hạn tốt trong điều kiện mọc trên các vùng đồi khô hạn và trảng cây bụi trên cát ở ven biển. Bưởi bung ra hoa quả nhiều hằng năm. Tuy nhiên ở những cây bị che bóng có ít hoa hơn cây mọc nơi sáng. Cây tái sinh tốt bằng hạt và bằng cây chồi sau khi bị chặt.

2. Thành phần hóa học

Cây bưởi bung – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Trong cành và lá có chứa tinh dầu, mùi thơm dễ chịu.

Gần đây người ta đã phân tích thấy trong bưởi bung có các alkaloid mang tên dictamnine C₁₂H₉O₂N độ chảy 132^o, skimmiamine C₁₄H₁₃O₄N độ chảy 175^o, kokusaginine C₁₄H₁₃O₄N độ chảy 168^o, noracromycine C₁₉H₁₇O₃N độ chảy 198 – 200^o, arborine C₁₆H₁₄O₂N độ chảy 150 – 152^o, arborinine C₁₆H₁₅NO₄ độ chảy 175^o, glycorin C₉H₈N₂O độ chảy 145 – 147^o, glycosminin C₁₅H₁₂N₂O độ chảy 249^o.

Ngoài ra còn chất glycosmin là chất veratroylsalicine C₂₂H₁₈O₁₂ có trong lá non và nụ hoa với hàm lượng 0,2 %.

Mới đây từ bưởi bung người ta còn chiết được một chất glycozoline, dẫn chất từ carbazole.

3. Tác dụng dược lý

Cây bưởi bung – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Trong ống nghiệm, bưởi bung tỏ ra có tính chất kháng sinh mạnh đối với vi khuẩn Streptococcus, Staphyllococcus 209P và Bacillus subtilis.

Công dụng và liều dùng

Bưởi bung là một vị thuốc được dùng trong nhân dân làm thuốc giúp sự tiêu hóa, phục hồi sức khỏe của phụ nữ sau khi sinh nở, dùng ngoài phối hợp với một số vị thuốc khác làm thuốc sát trùng lên da.

Uống trong ngày, dùng 6 – 16 gram lá khô, dưới dạng thuốc sắc.

Đơn thuốc có vị bưởi bung:

– Phụ nữ kém ăn, da vàng sau khi sinh nở: Lá bưởi bung sắc vàng 10 gram, thêm 400 ml nước vào, sắc còn 200 ml, chia 2 lần uống trong ngày.

– Mụn ổ gà mọc ở bẹn nách, thối loét lâu ngày, ăn vào tới xương: Lá bưởi bung (G. pentaphylla) 1 nắm chặt, lá ổi 1 nắm chặt, lá thổ phục linh 1 nắm; cả 3 vị rửa sạch, thái nhỏ, lấy lá chuối non hơ nóng cho mềm, gói thuốc lại, to nhỏ tùy theo mụn nhọt; mặt nào định đặt lên mụn thì châm nhiều lỗ cho nước dễ thấm vào mụn (Revue medico chirurgicale 12. 1939).

Chú thích:

Nhân dân ta còn dùng với cùng một công dụng và cùng một tên bưởi bung một cây có tên khoa học là Acronychia laurifolia Blume cùng họ Cam quít (Rutaceae).

Đây là một cây nhỡ, có thể cao 6 – 8 mét, lá đơn nguyên, mọc đối, hình thuôn dài, vò có mùi thơm hắc của xoài, có nhiều túi tiết tinh dầu. Hoa mẫu 4, mọc ở nách lá hay đầu ngọn theo kiểu xim 2 ngả. Quả chín có màu vàng nhạt. Cây cho gỗ mềm trắng. Mọc nhiều ở những vùng rừng thứ sinh, hay ở vùng cây bụi các tỉnh Hà Bắc, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Phú Thọ.

Cách trồng bưởi bung

Cây bưởi bung – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập I – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Bưởi bung không kén đất, chịu hạn tốt, không chịu úng, ít bị sâu bệnh. Cây chỉ mới được trồng ở các vườn cây thuốc, vườn thực vật, vườn trường …

Bưởi bung được nhân giống chủ yếu bằng hạt, đôi khi bằng cành chiết. Hạt được gieo vào tháng 2 – 3. Khi cây cao 20 – 30cm hoặc đến mùa xuân năm sau, đánh đi trồng.

Đất trồng bưởi bung cần cao ráo, thoát nước, không bị úng ngập, đủ ánh sáng. Đào hố sâu 40 – 60cm, rộng 50 – 70cm, cách nhau 3 – 4m. Mỗi hố bón lót 5 – 7kg phân chuồng, 2 – 3kg phân lân, 1 – 1,5kg kali. Trộn đều phân với đất, đặt cây giống, lấp đất, dặn chặt gốc, sau đó tưới nước đủ ẩm. Hàng năm, cần làm cỏ, vun gốc. Vào xuân và cuối thu, cần bón thêm phân cho cây sinh trưởng tốt và qua đông.

Địa chỉ bán bưởi bung tại Hà Nội uy tín ?

Địa chỉ: Ngách 68/45, ngõ 68, đường Nguyễn Văn Linh, phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

• Quý khách xin vui lòng liên hệ với Cây cảnh Hải Đăng để được các chuyên viên của chúng tôi tư vấn lựa chọn sản phẩm cây bưởi bung phù hợp.
• Chúng tôi sẽ chụp ảnh sản phẩm cho quý khách nếu có yêu cầu.
• Chúng tôi sẽ kiểm tra kỹ hàng hóa đảm bảo chất lượng và đúng quy cách trước khi giao.
• Quý khách ở xa vui lòng tiến hành chuyển khoản trước hoặc đặt cọc trước. Nếu quý khách ở nội thành có thể áp dụng ship nhanh với chi phí 50k một lần ship.

Tìm kiếm liên quan

• Trái bụng
• Cây com rượu
• Cây vòi voi
• Cây giống bí bái
• Rễ cây vòi voi
• Cây cỏ xước
• Cây Bổi

Sản phẩm liên quan: Xáo tam phân