Sửa chính tả và điều chỉnh lại nội dung: 26/3/2025;
Mắc khén giống chuẩn hàng sẵn sàng trao tay khách. Nhanh tay liên hệ 0966.446.329 để được tư vấn miễn phí cách đặt hàng. Chú ý số lượng có hạn.
Mắc khén (tiếng Thái: มะแข่น) hay sẻn hôi, cóc hôi, vàng me, xong, hoàng mộc hôi, tên tiếng Anh là Indian prickly ash (danh pháp khoa học là Zanthoxylum rhetsa (Roxb.) DC.) là loài thực vật có hoa thuộc họ Cửu lý hương hay họ Cam quýt Rutaceae.

Mô tả cây mắc khén
Cây gỗ nhỡ cao từ 14 – 18m, thân thẳng, vỏ có nhiều gai mọc. Lá kép lông chim một lần lẻ, mép phiến lá có răng cưa. Hoa mọc thành chùm màu xám trắng, hoa đa tính, thuộc mẫu 4; nhị 4; lá noãn 1 – 3. Mùa ra hoa chủ yếu từ tháng 6 – 7, quả chín tháng 10 – 11. Quả nang, với một hạch to bằng hạt đậu Hà Lan, màu đỏ, với phần ngoài có khía rãnh, phần trong trắng, như giấy da, sớm rụng. Hạt hình cầu khi chín có màu đen óng. Hạt mắc khén (thực chất là phần vỏ quả; phần hạt đen ở bên trong thì không có mùi vị đặc biệt nên thậm chí có thể đãi bỏ đi) có vị cay và thơm, được sử dụng như một thứ gia vị rất phổ biến của các dân tộc thiểu số ở Tây Bắc Việt Nam (đặc biệt là người Thái) hoặc vùng thượng Lào, và vùng Tây Bắc Thái Lan.




Mắc khén được sử dụng làm gia vị
Đây là loài cây thường xanh, phân bố ở độ cao từ 500 đến 1500 m ở khắp vùng Indomalaya gồm Ấn Độ, Myanmar, Lào, Đông Bắc Thái Lan và Việt Nam.
Tại Việt Nam, mắc khén phân bố khá rộng ở vùng Tây Bắc, trong đó tập trung nhiều ở tỉnh Sơn La, Lai Châu, Điện Biên. Đây là một loài cây đặc sản, với sản phẩm chính là hạt (quả) dùng chủ yếu để làm gia vị. Đặc biệt hạt được ví như hồ tiêu của vùng Tây Bắc, tuy mùi vị không hoàn toàn giống hồ tiêu. Hạt mắc khén thơm ngon, cay tê nơi đầu lưỡi, nên là thứ gia vị không thể thiếu được trong các món ăn hàng ngày của người dân thiểu số đặc biệt là người dân tộc Thái và người H’Mông. Tuy nhiên sử dụng nhiều thì có thể gây đắng.
Mắc khén mang nét đặc thù văn hóa, truyền thống bản địa, là linh hồn của các món ăn như thức chấm chẳm chéo; thịt động vật nướng (gồm cá, gà, lợn, bò); tẩm ướp thịt sấy khô, gác bếp, hun khói (như thịt trâu, thịt bò, thịt lợn, cá gác bếp, lạp xưởng, xúc xích hun khói).
Hạt tươi vô cùng thơm tuy nhiên để bảo quản lâu dài thì thường phải được phơi khô. Hạt được rang sơ cho thơm và giã / xay vụn trước khi sử dụng.
Công dụng chữa bệnh của mắc khén
– Tính vị, tác dụng: Quả mắc khén có vị đắng cay, mùi thơm, tính ấm. Có tác dụng rất tốt trong việc làm se, kích thích, lợi tiêu hoá. Vỏ rễ màu đỏ nâu có vị đắng, mùi thơm dễ chịu, cùng tính ấm; có tác dụng kích thích, trị giun và điều kinh, lọc máu ở thận. Vỏ thân thơm, bổ và giúp hạ nhiệt.
– Công dụng, chỉ định và phối hợp: Quả hạt dùng trong dân gian để trị đầy hơi, ỉa chảy, thấp khớp. Ngoài ra còn được dùng làm gia vị thay hạt tiêu, thường được bảo quản trong giấm. Tinh dầu hạt dùng chữa thổ tả. Vỏ rễ để trục giun. Vỏ thân dùng trị ỉa chảy, sốt rét, thấp khớp, mất trương lực của dạ dày. Ngoài ra lá còn được dùng thay men để chế một loại bia gạo do khi vò lá thì thấy có tiết ra một chất gôm thơm. Lá non thường được dùng làm gia vị.
Mắc khén hạt dổi là gì ?
Mắc khén hạt dổi là tên gọi gộp chung hai thứ gia vị hầu như chỉ thấy có ở vùng Tây Bắc đó là hạt mắc khén và hạt dổi. Ở đây thì hạt mắc khén và hạt dổi được dùng chủ yếu là làm gia vị tẩm ướp, gia vị cho món chấm và tạo nên những đặc sản vô cùng nổi tiếng của những vùng đất nơi đây.
Hạt mắc khén thì đã được giới thiệu ở trên. Còn hạt dổi thì cũng vậy. Hạt dổi có mùi thơm đặc trưng. Xưa nay đồng bào Thái ở Tây Bắc sử dụng hạt dổi làm gia vị chấm, hay ướp các món ăn cổ truyền như thịt bò, trâu, lợn khô, hoặc các món như lạp xưởng. Ngoài ra còn có khá nhiều món cũng cực kì hợp với hạt dổi, ví như điển hình là món canh măng pửng (là món sử dụng đọt non của măng giang, cắt khúc, ngâm nước tro nhạt trong vòng 3 ngày rồi đem nấu với xương bò).
Mắc khén hạt dổi dùng như thế nào ?
Mắc khén hái từ trên cây xuống là có thể sử dụng luôn, dùng lúc này là ngon nhất nhưng do không để được lâu, nên phải đem phơi khô. Hạt mắc khén phơi khô lại chưa thể sử dụng ngay, mà phải rang qua rồi đem đi giã nhỏ để có thể sử dụng.
Đối với hạt dổi thì cách thu hoạch cầu kì hơn nhiều, hạt dổi loại ngon nhất là phải đợi hạt chín, rụng từ trên cây xuống. Vì loại này rất quý (rất ít người bán, hoặc có thì giá cũng trên trời lên tới vài triệu/kg) nên hàng năm gần đến mùa thu hoạch, người dân vào rừng, nơi những cây hạt dổi rừng lâu năm, sau đó căng lưới ở dưới gốc để tránh sót hạt.
Hạt dổi khi phơi khô có mùi thơm đặc biệt, sau đó được đem nướng trên than hồng. Nếu là hạt dổi rừng xịn sẽ nở căng ra, mùi thơm bốc lên ngào ngạt. Và cuối cùng là đem đi giã nhỏ ra để sử dụng.
Cùng chuyên mục: Rau bép cây giống
Địa chỉ bán cây giống mắc khén uy tín chất lượng ?
Địa chỉ: Ngách 68/45, ngõ 68, đường Nguyễn Văn Linh, Long Biên. Đối diện với Tổng công ty may 10, Hà Nội.
- Quý khách xin vui lòng liên hệ với Cây cảnh Hải Đăng để được các chuyên viên của chúng tôi tư vấn lựa chọn sản phẩm cây mắc khén giống phù hợp.
- Chúng tôi sẽ chụp ảnh sản phẩm cho quý khách nếu có yêu cầu.
- Chúng tôi sẽ kiểm tra kỹ hàng hóa đảm bảo chất lượng và đúng quy cách trước khi giao.
- Quý khách ở xa vui lòng tiến hành chuyển khoản trước. Nếu quý khách ở nội thành có thể áp dụng ship nhanh với chi phí 30k một lần ship.