Cây chay giống

Độ hoàn thiện nội dung: 50%.

Cây chay giống chuẩn hàng sẵn sàng trao tay khách. Nhanh tay liên hệ 0966.446.329 số lượng có hạn để được tư vấn miễn phí cách đặt hàng.

Cây chay hay chay Bắc Bộ, một số nơi gọi là chay vỏ tía hay chay Bắc (danh pháp khoa học là Artocarpus tonkinensis A.Chev. ex Gagnep.) thuộc họ Dâu Tằm (Moraceae) là một loại cây gỗ mọc ở miền Bắc Việt Nam, nhất là ở các tỉnh miền núi trung du và thượng du. Ngoài ra cũng thấy ở miền xuôi có trồng loại cây này.

Mô tả cây chay

Cây chay – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập I – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Cây gỗ, cao 10 – 15 m. Thân mọc thẳng. Cành phân nhánh, lúc non có lông màu hung, sau nhẵn, màu xám. Lá mọc so le, hình ngọn giáo, dài 20 – 25 cm, rộng 9 – 12 cm, gốc tròn, đầu có mũi nhọn, mặt trên nhẵn, mặt dưới có lông ngắn màu hung hay trắng nhạt trên các gân nổi rõ; cuống lá mảnh, có lông thưa; lá kèm nhỏ.

Cụm hoa đực mọc ở kẽ lá, thuôn dài, hơi cong, cuống có lông, lá bắc hình khiên, bao hoa hình bầu dục, nhị hình chóp; cụm hoa cái hình bầu dục, cuống có u lồi và lông mềm, bao hoa hình ống, bầu có vòi lộ ra ngoài bao hoa. Quả phức hình bầu dục có vỏ mềm, màu vàng khi chín, nhiều nhựa dính, hạt to. Mùa hoa quả: tháng 5 – 8.

Thông tin thêm

1. Phân bố, thu hái và chế biến

Cây chay – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập I – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Những loài thuộc chi Artocarpus J.R.Forst. & G.Forst. có tên gọi là “Chay”, ở Việt Nam gồm 3 loài, trong đó loài chay ở đây thường được gọi cụ thể là “chay Bắc Bộ”, để phân biệt với 2 loài kia là Artocarpus petelotii Gagnep. và Artocarpus styracifolius Pierre, (Vu Van Dung et al., 1997). Cũng có tài liệu xếp một số loài chay tương dương như các loài phụ (subspecies) của loài Artocarpus nitidus Trécul (B. Seibert & P.C.M Jansen, 1992).

Chay Bắc Bộ được coi là loài đặc hữu của Bắc Việt Nam. Cây mọc tự nhiên, phân bố ở một số tỉnh thuộc vùng núi ở Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Bắc Thái và Hà Bắc cũ. Do có quả chín ăn được, nên từ lâu chay đã được trồng. Tuy nhiên, qua quá trình chọn lọc và gây trồng, cây cho quả to hơn khi chín có vị ngọt hơn cây mọc tự nhiên.

Chay là loại cây gỗ mọc nhanh, ưa sáng và ưa các loại đất feralit có tầng đất thịt sâu. Cây mọc tự nhiên thường thấy ở rừng kín thường xanh ẩm; độ cao dưới 700m; lẫn với một số loài cây gỗ khác như Duabanga grandiflora, Peltophorum tonkinensis. Nhân dân ở vùng trung du (Phú Thọ, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Tây …) thường trồng chay ở vườn, cùng với một số cây ăn quả khác như mít, bưởi, chanh, cam, nhãn … Chay có hoa đơn tính. Mùa hoa quả kéo dài từ tháng 4 đến tháng 8.

Chay tái sinh tự nhiên chủ yếu bằng hạt, nếu cây bị chặt, phần gốc mọc lên nhiều chồi. Chay được trồng chủ yếu cũng từ hạt hoặc cây chồi mọc lên từ rễ.

2. Thành phần hóa học

Cây chay – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập I – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Quả chay còn xanh chứa solasodine (cả solasonine). Dịch quả chứa dimethyl nitrosamine và nhiều nitrosamine. Lá có nhiều protein và calcium (The Wealth of India IX, 1972).

Hạt có lectin, trong đó 2 peptid được xác định có trọng lượng phân tử 15.000 và 18.000 dalton (CA 110: 54.500w).

Từ vỏ thân cây chay thu hái ở Hà Nội, Trịnh Phương Liên và cs, 1998 đã phân lập và nhận dạng được một số chất thuộc nhiều nhóm hóa học:

– Stilben: Oxyresveratrol 0,0022%.

– Flavonoid: (+)-afzelechin-3-O-α-L-rhamnopyranoside 0,0005%; (±)-catechin 0,050%.

– Triterpenoid: β-amyrin acetate 0,0038%; olean-9(11)-12-dien-3β-yl acetate 0,0014%; 11-acetoxy-β-amyrenyl acetate 0,0014%; 33-асetоху-3-O-norlupan-20-on (0,0004%); acid betulenic 0,0005%; lupeol 0,0006%.

– Benzofuran: Artotonkin (Pharmazie 1998, 53(5), 353).

3. Tác dụng dược lý

Cây chay – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập I – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Từ năm 1994, giáo sư Phan Chúc Lâm – Viên Quân Y 108 đã chẩn đoán và chữa khỏi các trường hợp liệt bằng lá cây chay, mà nguyên nhân có thể do bị nhược cơ, một bệnh tự miễn phải điều trị bằng các thuốc ức chế miễn dịch. Xuất phát từ cơ sở này, các nghiên cứu theo hướng ức chế miễn dịch của lá cây chay được triển khai. Tác giả Nguyễn Thị Vinh Hà và cộng sự đã chứng minh tác dụng ức chế miễn dịch của dạng chiết toàn phần (DYI) từ lá chay trên chuột nhắt trắng. Học viện Quân y và Viện Y học cổ truyền đã thử nghiệm tác dụng lên hệ thống miễn dịch của dạng flavonoid lá chay qua các thử nghiệm thải bỏ mảnh ghép và ức chế phản ứng tạo quầng dung huyết của tế bào tạo kháng thể. Trần Văn Hiền và cộng sự đã nghiên cứu ảnh hưởng của Artoca – một chế phẩm từ flavonoid lá chay đối với đáp ứng miễn dịch của tế bào lympho của bệnh nhân lupus ban đỏ hệ thống (systemic lupus erythematosus). Kết quả Artoca với nồng độ 150 µg/ml trở lên, thí nghiệm ngoài cơ thế có tác dụng ức chế sự chuyển dạng tế bào lympho một cách có ý nghĩa. Các tác giả Trịnh Phương Liên, Trần Văn Sung đã nghiên cứu sâu thêm và chứng minh dịch chiết bằng ethyl acetate từ lá chay có tác dụng ức chế chuyển dạng hơn 50% lympho bào ở nồng độ 312 µg/ml và dạng (±)-catechin tồn tại trong lá chay ở nồng độ 187 µg/ml có khả năng ức chế chuyển dạng của khoảng 50% các tế bào lympho và ở nồng độ 750 µg/ml thì ức chế gần như hoàn toàn.

Công dụng của cây chay

1. Công dụng chữa bệnh

Quả chay có vị chua, tính bình, có tác dụng thu liễm, cầm máu, thanh nhiệt, khai vi giúp tiêu hóa làm ăn ngon.

Cây chay được trồng để lấy quả ăn, vỏ rễ để ăn trầu có tác dụng làm chắc răng. Quả, rễ và lá còn được dùng làm thuốc. Quả chay chín (5 – 7 quả) ăn hoặc ép nước uống chữa phổi nóng, ho ra máu, thổ huyết, chảy máu mũi, đau họng, dạ dày thiếu toan, kém ăn. Nếu không có quả chín, lấy 16g quả chay khô hay rễ chay sắc nước uống. Rễ và lá được dùng chữa đau lưng, mỏi gối, tê thấp với liều dùng ngày 10 – 20g dưới dạng thuốc sắc. Dùng riêng hoặc phối hợp với các vị khác như thiên niên kiện, thổ phục linh. Rễ chay còn chữa rong kinh, bạch đới.

2. Công dụng làm cảnh

Với ưu điểm thân cây cao đến hoặc có thể trên 15 m cùng nhiều cành mọc tỉa nên cây chay được rất nhiều gia đình ưa trồng để tạo bóng mát và cảnh quan xanh mượt trong khu vườn nhà mình. Lá chay xanh quanh năm nên đây là loài cây được ứng dụng làm cây bóng mát chủ yếu tại các đô thị, cây bóng mát sân vườn biệt thự.

Nhược điểm: Chay là loại cây lâu năm với chiều dài thân cây có thể lên đến 15 m, nên đòi hỏi không gian trồng phải thật sự thoáng đãng, rộng rãi, chỉ phù hợp trồng tại biệt thự, các khu vườn diện tích rộng ở vùng nông thôn. Bên cạnh, quả chay khi chín cần được thu hoạch kịp thời để đảm bảo không bị rụng rớt quá nhiều, ảnh hưởng xấu đến cảnh quan xung quanh.

Cách trồng cây chay

Cây chay – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập I – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Chay được trồng chủ yếu ở vùng trung du. Cây không kén đất, có khả năng chịu hạn, ít bị sâu bệnh.

Chay được gieo trồng bằng hạt. Hạt chay nhanh mất sức nảy mầm, vì vậy khi quả chín vào tháng 7 – 9, cần lấy hạt gieo ngay. Đến mùa xuân hoặc mùa thu năm sau, đánh cây con đi trồng. Khi trồng, đào bố cách nhau 5 – 7m, bón lót 15 – 20kg phân chuồng mục rồi đặt cây, lấp đất gần đầy hố, cắm cọc buộc giữ cho gió khỏi lay gốc cây và tưới ẩm cho đến khi cây bén rễ.

Chay không cần chăm sóc nhiều. Thỉnh thoảng chỉ cần xới xáo, làm sạch cỏ quanh gốc. Muốn cây tốt, sai quả, hàng năm nên bón thúc cho mỗi cây 20 – 30 kg phân chuồng.

Địa chỉ bán cây chay tại Hà Nội uy tín ?

Địa chỉ: Ngách 68/45, ngõ 68, đường Nguyễn Văn Linh, Long Biên. Đối diện với Tổng công ty may 10, Hà Nội.