Cây giống mạch môn

Độ hoàn thiện nội dung: 70%.

Mạch môn hay mạch môn đông, mạch đông, tóc tiên, cỏ lan, lan tiên, tên tiếng Anh là dwarf lilyturf, mondograss, fountainplant, monkeygrass, … (danh pháp khoa học là Ophiopogon japonicus (Thunb.) Ker Gawl.; đồng nghĩa: Anemarrhena cavaleriei H.Lév.) là một loài thực vật trong Chi Mạch môn Ophiopogon trong họ Măng tây Asparagaceae có nguồn gốc từ Nhật Bản.

Người ta dùng rễ củ phơi hay sấy khô (Radix Ophiopogoni) của cây mạch môn đông. Vì lá giống lá lúa mạch, về mùa đông lá vẫn xanh tươi nên gọi là mạch đông.

Mô tả cây mạch môn

Cây mạch môn đông – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Mạch môn là một loại cỏ sống lâu năm, cao10 đến 40cm, rễ chùm, trên rễ có những chỗ phát triển thành củ mẫm. Lá mọc từ gốc, hẹp dài, như lá lúa mạch dài 15 – 40cm, rộng 1 – 4mm, phía cuống hơi có bẹ, mép lá hơi có răng cưa. Cán mang hoa dài 10 – 20cm, hoa màu xanh nhạt, cuống 3 – 5mm, tụ thành 1 – 3 hoa ở kẽ các lá bắc trắng nhạt. Quả mọng màu tím đen nhạt, đường kính 6mm, có 1 – 2 hạt.

Thông tin thêm

1. Phân bố, thu hái và chế biến

Cây mạch môn đông – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Mọc hoang và được trồng ở Việt Nam để lấy củ dùng làm thuốc, nhiều nhất ở Phùng (Hà Tây, nay là Hà Nội), Nghĩa Trai (Hưng Yên), Ninh Hiệp (Hà Nội). Thường hái vào tháng 6 – 7 ở những cây đã được 2 – 3 năm. Chọn những củ già, cắt bỏ sạch rễ con, rửa sạch đất, củ to trên 6mm bổ làm đôi, củ nhỏ để nguyên phơi khô tước bỏ lõi trước khi dùng. Có khi hái về, dùng móng tay rạch củ, tước bỏ lõi, rang với gạo cho đến khi gạo có màu vàng nhạt, bỏ gạo lấy mạch môn mà dùng. Củ mạch môn hình thoi, màu vàng nhạt, hơi trong, dài 10 – 15mm. Mùi đặc biệt, vị ngọt.

2. Thành phần hoá học

Cây mạch môn đông – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – Đỗ Tất Lợi (đã sửa chính tả):

Trong mạch môn người ta mới thấy có chất nhầy, chất đường. Mới đây có tác giả nói có glucose và β-sitosterol. Các chất khác chưa rõ.

Cây mạch môn – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập II – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Từ rễ củ mạch môn, 5 glucoside đã được phân lập. Ba chất đầu khi thủy phân thì được diosgenin, ở chất thứ tư, genin là ruscogenin, còn chất thứ năm cho choophiogenin.

Ngoài ra, còn có 11 chất thuộc các nhóm chất sau:

Các stigmasterol, β-sitosterol, β-D-glucoside, các hợp chất polysaccharide, tinh dầu và các thành phần như β-patchoulene, longifolene, cyperene, α-humulene, guajol, jasmolelone cũng được phát hiện trong cà mạch môn.

Gần đây, còn phân lập được các saponin steroid là ophiopogonin A, B, C, D. Ophiopogonin A, B và D khi thủy phân cho genin là ruscogenin.

Công dụng và liều dùng mạch môn

Còn ở trong phạm vi nhân dân. Nhưng là một vị thuốc rất thông dụng. Dùng làm thuốc ho long đờm, thuốc bổ (bệnh phổi, gầy còm). Còn dùng chữa thiếu sữa, lợi tiểu, chữa sốt khát nước. Ngày dùng từ 6 đến 20g dưới dạng thuốc sắc.

Theo tài liệu cổ, mạch môn có vị ngọt, hơi đắng tính hơi hàn, vào 3 kinh tâm, phế và vị. Có tác dụng thanh tâm, nhuận phế, dưỡng vị sinh tân, hóa đờm, chỉ ho, dùng chữa hư lao, họ, thổ huyết, họ ra máu, miệng khô khát, bệnh nhiệt tân dịch khô. Những người tỳ vị hư hàn, đại tiện lỏng không được dùng.

Đơn thuốc có mạch môn đông:

1. Bài thuốc chữa bệnh ho, khó thở, họ lâu ngày:

Mạch môn đông 16g, bản hạ 8g, đảng sâm 4g, cam thảo 4g, gạo nếp sao vàng 4g, đại táo 4g, nước 600ml. Sắc còn 200ml. Chia làm 3 lần uống trong ngày (đơn thuốc của Trương Trọng Cảnh).

2. Bài thuốc chữa tắc tia sữa:

Mạch môn đông bỏ lõi, tán nhỏ. Mỗi lần uống 10 – 12g. Lấy sừng tê giác mài với rượu uống độ 4g. Uống độ 2 – 3 lần.

Kỹ thuật trồng dược liệu mạch môn

Cây mạch môn – Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập II – Đỗ Huy Bích cùng các tác giả khác (đã sửa chính tả):

Mạch môn được trồng ở nhiều nơi thành các luống nhỏ, dọc lối đi, bao quanh sân để làm cảnh và làm thuốc.

Cây được trồng bằng nhánh. Có thể trồng quanh năm, tốt nhất vào mùa xuân. Đất nào cũng trồng được mạch môn, nhưng đất thịt nhẹ, đất cát pha, cao ráo, thoát nước thích hợp hơn. Trồng thành luống, cần làm đất nhỏ, lên luống cao 20 – 25 cm, rộng 0,9 – 1,2 m, bón lót một ít phân chuồng. Bụi mạch môn được tách thành khóm, mỗi khóm 2 – 3 nhánh, cắt bớt lá và rễ rồi trồng với khoảng cách 30 x 30 cm. Trồng sâu 5 – 7 cm, lấp đất kín gốc và tưới giữ ẩm. Hàng tháng, cần tưới thúc bằng nước phân chuồng, nước giải hoặc đạm pha loãng, kết hợp làm cỏ, xới xáo nhẹ trên mặt đảm bảo đất luôn tơi xốp, thoáng khí. Mỗi năm, nên bổ sung phân chuồng mục vào cuối mùa đông, đầu mùa xuân. Chưa phát hiện sâu bệnh hại.

Cây trồng sau 2 – 3 năm có thể thu hoạch củ.

Địa chỉ bán cây giống mạch môn uy tín ?

Địa chỉ: Ngách 68/45, ngõ 68, đường Nguyễn Văn Linh, phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

• Quý khách xin vui lòng liên hệ với Cây cảnh Hải Đăng để được các chuyên viên của chúng tôi tư vấn lựa chọn sản phẩm cây giống mạch môn phù hợp.
• Chúng tôi sẽ chụp ảnh sản phẩm cho quý khách nếu có yêu cầu.
• Chúng tôi sẽ kiểm tra kỹ hàng hóa đảm bảo chất lượng và đúng quy cách trước khi giao.
• Quý khách ở xa vui lòng tiến hành chuyển khoản trước hoặc đặt cọc trước. Nếu quý khách ở nội thành có thể áp dụng ship nhanh với chi phí 50k một lần ship.