skip to Main Content
Bệnh Thán Thư Trên Cây Bưởi

Sâu bệnh trên cây bưởi và cách phòng tránh ( Phần 1 )

Sâu bệnh trên cây bưởi đang hoành hoành ác liệt khiến nhiều nhà vườn trồng bưởi, nhất là trồng bưởi da xanh đang điêu đứng nhất là mùa thu hoạch gần tới. Nửa cuộc đời gắn bó với cây bưởi, do vậy muốn thu hoạch được những thương phẩm ngon, đẹp mắt thì không thể không đứng nhìn vườn bưởi bị sâu bệnh hại tàn phá được. Bưởi là cây rất dễ tổn thương trước dịch hại cho nên bản thân vườn ươm, mỗi khi nhìn thấy cây bưởi giống cong queo, ốm yếu thì thật là xót bởi cả đống tiền đổ vào đó đã ra đi không thương tiếc. Do vậy ngoài nắm bắt đúng kỹ thuật trồng ra thì cũng phải là chyên gia trong lĩnh vực sâu bệnh hại bưởi nữa. Cho nên hôm nay nhà vườn Hải Đăng sẽ chia sẻ với các bạn đọc tất cả kinh nghiệm về các loại sâu bệnh trên cây bưởi mà chúng tôi đã từng gặp ( phần 1 ). Rất mong bài viết có thể giúp các bạn phần nào đó để có một vườn bưởi bội thu.

Sâu gặm vỏ (!)

Bệnh này khá phổ biến nhưng lúc phát hiện ra thì đã quá muộn. Dây ra bởi loài Dihamus cervinus, thuộc bộ cánh cứng Coleoptera, họ xén tóc Cerambycidae.

1. Triệu chứng của sâu gặm vỏ cây

Ấu trùng sâu gây hại làm cho vỏ thân, cành bị tổn thương. Bên ngoài vết hại có hiện tượng dễ thấy như sần sùi, bong tróc. Sâu thuộc loại đa thực, có thể gây hại trên nhiều loài cây trồng như ổi, hồng, bưởi vv… Sâu non gặm vỏ.  Đến tuổi lớn sâu gặm sâu vào vỏ thân.

Vỏ thân bị gặm

Hoặc sâu sẽ đục sâu hơn vào vỏ tạo thành đường hầm, đồng thời khi ăn chúng nhả chất kết dính các cục phân, mẩu vỏ thân cành và các vật liệu khác để tiến hành đắp thành đường hầm giúp sâu di chuyển và gây hại trong đó.

2. Nhận dạng sâu gặm vỏ cây

Sâu non có mầu xám đen và bóng. Sâu trưởng thành với kích thước lớn có chiều dài trung bình 3 – 4cm, đường kính thân 3 – 4 mm. Miệng nhai, răng to khoẻ có mầu xám và miệng nhả tơ. Có 3 đôi chân dài ở phần đầu, 5 đôi chân ngăn ở phần bụng và đuôi. Trên thân có nhiều lông và tập trung nhiều nhất vẫn là ở phần đầu.

3. Đặc điểm phát sinh gây hại của sâu gặm vỏ cây

Thời kỳ sâu non khá dài từ tháng 4 – 5 năm trước khi đến tháng 2 – 3 năm sau. Sâu thường ẩn náu trong thân cây về ban ngày, đến ban đên chui ra khỏi thân và bắt đầu gặm vỏ cây.

4. Biện pháp phòng trừ sâu gặm vỏ cây

Phòng trừ sâu gặm vỏ cũng khá đơn giản, bằng cách thường xuyên kiểm tra vườn cây để phá bỏ đường đục, bắt diệt sâu. Tiến hành cạo lớp vỏ sần, bôi booc đô vào vết tổn thương trên vỏ để tạo điều kiện phục hồi vết thương.

Bệnh thán thư trên cây bưởi (!)

1. Thế nào là bệnh thán thư trên cây bưởi

Theo các nhà khoa học thì nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh thán thư trên cây bưởi nói riêng và các loại cây có múi nói chung do loại nấm colletotrichum sp ( Tên tiếng anh là Anthracnose ). Vườn bưởi mà không chăm sóc tốt một khi đã để loại nấm hại này xâm nhập vào cây thì chúng sẽ lây lan ra rộng và trong thời rất ngắn sẽ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất của cây bưởi cũng như những cây bưởi khác đứng xung quanh.

bệnh thán thư trên cây bưởi

bệnh thán thư trên cây bưởi

2. Triệu chứng và tác hại bệnh thán thư trên cây bưởi

– Trên lá, bệnh có thể tấn công ở bất cứ vị trí nào nhưng thường sẽ gây hại ở chóp lá và rìa lá. Vết bệnh có màu vàng nâu, hình hơi tròn, bệnh càng nặng thì vết bệnh càng lớn dần, xung quanh có xuất hiện viền nâu đậm, giữa vết bệnh màu vàng nhạt, vết bệnh có nhiều vòng đồng tâm và trên bề mặt vết bệnh có những chấm đen nhỏ li ti, đó là các ổ nấm khiến cho cho vòng đồng tâm có màu đậm hơn. Nhiều vết bệnh liên kết lại làm lá bị cháy thành từng mảng lớn, lá rụng sớm, ảnh hưởng không nhỏ đến sinh trưởng của cây.

– Trên trái bệnh, sẽ thấy xuất hiện những đốm nhỏ tròn, màu vàng nhạt trên vỏ trái, vết bệnh hơi lõm vào vỏ. Nơi vết bệnh vỏ thường bị khô sần sùi, tương tự bệnh càng nặng thì vết bệnh càng lan rộng, Trái có thể bị thối, đôi khi bị nứt ra ngay chỗ vết bệnh và có nhựa chảy ra trong điều kiện ẩm độ cao. Ngoài ra nấm bệnh có thể gây hại trên cành non làm cành bị héo khô.

triệu chứng bệnh thán thư gây ra

⇒ Bonus: Trên chanh bệnh thường gây hại trên lá

Ở chanh thì cây thường xuất hiện ở lá. Mầm bệnh thường phát triển và tấn công vào rìa và chóp lá. Biểu hiện cũng là xuất hiện trên lá những đốm tròn màu vàng xung quanh có màu nâu đậm. Vết đốm lớn dần lên và dần dần khiến cây xuất hiện những mảng cháy lớn khiến lá rụng ảnh hưởng rất xấu và trực tiếp đến sức khỏe và sự phát triển của cây sau này. Với chanh ít thấy gây bệnh thán thư trên trái và thân.

3. Điều kiện phát sinh bệnh thán thư trên cây bưởi và cây có múi

Bệnh thán thư phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều, cùng ẩm độ cao. Nhiệt độ thích hợp cho nấm phát triển mạnh nhất từ 23 – 25oC.

Khi cây ra đọt và lá non nhiều lại đúng vào mùa có nấm phát triển sẽ tạo điều kiện thích hợp cho bệnh phát triển và lây lan trên diện rộng. Với những cành và trái bị bệnh nằm ở những nơi cao và khuất bóng thường sẽ bị nặng hơn.

4. Các biện pháp phòng trừ bệnh thán thư trên cây bưởi

Để phòng ngừa bệnh thán thư trên cây bưởi nói riêng và cây có múi nói chung cần áp dụng nhiều biện pháp cùng một lúc vừa để phòng ngừa vừa để tiêu diệt mầm bệnh ảnh hưởng đến các cây khác trong vườn.

⇒ Tạo tán, tỉa cành

Bất kể cây gì cũng vậy, muốn khỏe mạnh và không nấm bệnh thì cần phải sạch sẽ thông thoáng để giúp cây hấp thụ được nhiều ánh sáng giúp phân bổ độ ẩm được đều. Chính vì thế ngay từ khi cây còn bé cần tiến hành cắt tỉa cây để tạo bộ khung tán không quá cao, thấp gọn gàng và có các nhánh phân bố đều bốn bên, không để cành trên che cành dưới. Vườn cây trồng nên có khoảng cách hợp lý giữa các cây bưởi và thường xuyên nhổ cỏ dại và rải vôi bột khử trùng đất trước khi tiến hành trồng.

⇒ Vệ sinh vườn cây

Phần lớn nguồn bệnh hại cây gây ra đều đến từ phía bên dưới đất và môi trường xung quanh. Chính vì thế cần dọn dẹp phát quang vườn thường xuyên, cắt bỏ các cành lá và quả bị bệnh, dọn sạch đem đi đốt các lá rụng dưới đất đem đi tiêu hủy để hạn chế nguồn bệnh tồn tại.

⇒ Chăm bón đầy đủ

Hai biện pháp chăm bón chủ yếu là tưới nước và bón phân để giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt để có sức chống chịu lại sâu bệnh hại. Tuy nhiên cần lưu ý vào mùa mưa giảm lượng nước tưới và chú ý tránh để gốc cây bị úng nước. Sau mỗi trận mưa rào cần phải có biện pháp thoát nước thật nhanh để hạn chế khả năng phát sinh nguồn bệnh. Về biện pháp bón phân cần chú ý bón đầy đủ, đúng liều lượng, thời điểm và đúng chủng loại. Cân đối giữa các loại phân NPK với nhau và bổ sung thêm một số loại phân trung vi lượng và phân bón lá thích hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của bưởi. Một số loại phân bón trung vi lượng nổi tiếng như đầu trâu chứa cân đối và đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây bạn có thể sử dụng.

Quản lý bệnh thán thư trên bưởi

⇒ Dùng thuốc trừ bệnh

Với những cây bưởi hay cây có múi đã có biểu hiện của bệnh cần dùng thuốc trừ nấm ngay lập tức. Hiện có nhiều loại thuốc cực kì hiệu quả với các loại nấm của bệnh thán thư trên cây bưởi bạn có thể sử dụng như thuốc gốc đồng, Mancozel, Propinel. Một số loại thuốc bội hấp giúp hạn chế sự phát triển của nấm bệnh như Difenocanazole, Tebuconazole vv. Chú ý cần sử dụng thuốc theo đúng liều lượng và hướng dẫn sử dụng để phát huy cả tác dụng phòng bệnh và trị bệnh, hiệu quả phòng trừ bệnh cao mà lại ít độc hại với người và môi trường.

3. Rệp sáp (!!)

Rệp sáp ( Danh pháp khoa học: Planococcus citri ) là một loài rệp nằm trong họ Pseudococcidae, chúng ký sinh trên các loài cây ăn trái có múi cũng như các loại cây công nghiệp, cây dược liệu khác gây thiệt hại không nhỏ cho ngành nông nghiệp trồng cây ăn quả.

1. Đặc điểm loài rệp sáp

Rệp sáp ( Planococcus citri ) là một trong những loài rệp phổ biến nhất. Chúng phân bố rộng khắp nơi trên thế giới, các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Tên khoa học thông thường của nó là Citrus mealybug ( rệp sáp cam quýt, nhưng tiêu biểu là trên cây bưởi). Tuy nhiên, cây ký chủ của loài rệp này không chỉ có các cây thuộc họ cam quýt mà còn gây hại chủ yếu trên các cây công nghiệp như cà phê ( cà phê chè và cà phê vối, nặng có thể làm chết cây non), ca cao, hồ tiêu, dừa, khóm và các cây khác như nho, chuối, xoài, gừng, tất cả loài hoa, rau hay các cây dược liệu như thìa canh, sâm bố chính…. Rệp sáp cũng được phát hiện trên 70 họ cây trồng khác nhau.

Rệp cái trưởng thành hình bầu dục, không cánh; dài 2,5 – 5mm; ngang 2 – 3mm màu hồng thân có phủ một lớp sáp trắng, quanh thân có các tia sáp trắng dài, rệp đực trưởng thành dài 1mm, màu xám nhạt, có đôi cánh mỏng.

Rệp sáp sinh sống gây hại ở chùm quả, mặt dưới lá, nách lá, cành tiêu và ngay cả ở dưới rễ. Chích hút nhựa làm chùm quả héo rụng non và tạo điều kiện, môi trường thích hợp cho nấm muội phát triển làm đen vỏ quả, mặt lá, ảnh hưởng đến quang hợp. Rệp sáp có loài kiến đen cộng sinh bằng cách kiến đen sẽ tha rệp từ nơi này sang nơi khác, từ cây này sang cây khác mỗi một khi chỗ rệp đang chích hút đã cạn kiệt nhựa. Ngược lại, trong chất bài tiết của rệp có chứa nhiều chất đường mật làm thức ăn cho kiến.

Rệp sáp trên cây bưởi

 

Ngoài ra rệp sáp còn gây hại vùng rễ và tất cả các bộ phận của cây chủ yếu là tán lá và trái. Khi rệp sáp tấn công vùng rễ sẽ làm cho lá cây bị hại héo và vàng úa có thể gây ra nhầm lẫn với triệu chứng của cây đang thiếu nước. Rễ đôi khi bị khảm một lớp mô nấm màu trắng xanh và bị còi cọc. Rệp sáp Planococcus citri có khả năng di chuyển và hoạt động khá tích cực trong suốt cuộc đời của chúng. Con đực sống khoảng 27 ngày ( tính từ khi nở cho đến khi trưởng thành và chết ), còn đối với con cái sống khoảng 115 ngày. Loài rệp sáp đẻ trứng mỗi con đẻ khoảng 200 – 250 trứng, vào mùa nắng nhiệt độ tầm 28o, tỉ lệ trứng nở cao trung bình là 91%, nở sau 3 – 5 ngày. Rệp trưởng thành sau 25 – 30 ngày là bắt đầu đẻ trứng, từ khi đẻ đến lúc ngừng đẻ và chết khoảng 20 – 30 ngày. Vòng đời của rệp sáp cũng phụ thuộc vào thời tiết, biến động trong khoảng 45 – 60 ngày tuổi.

2. Biện pháp quản lý rệp sáp gây hại

– Không nên trồng cây với mật độ quá dầy để vườn luôn được thông thoáng.

– Chú ý vệ sinh vườn bưởi thường xuyên.

– Dọn sạch cỏ rác, lá cây mục tủ ở xung quanh để phá vỡ nơi trú ngụ của kiến hôi.

– Tiêu hủy các bộ phận bị nhiễm rệp sáp nặng. Tránh không làm vung vãi các bộ phận bị rệp sáp tấn công ra vườn tạo cơ hội lây lan cho chúng.

– Dùng vòi máy bơm nước có áp suất mạnh tia xịt nước trực tiếp vào chỗ có nhiều rệp sáp bu bám.

Nếu rệp xuất hiện với mật số cao, sử dụng thuốc hóa học để phòng trừ. Có thể sử dụng dầu khoáng, MOVENTO 150OD,  ANBOOM 40EC hoặc một số loại thuốc có tính lưu dẫn (nội hấp), thấm sâu (thuốc có hoạt chất: Imidacloprid, Chlopyrifos,…);…. Tuân thủ nồng độ sử dụng theo khuyến cáo trên nhãn thuốc. Sau khi diệt trừ rệp sáp, có thể phun thuốc trừ nấm bồ hống bằng các loại thuốc gốc Đồng.

4. Bệnh đốm rong hại bưởi (!)

1. Bệnh đốm rong là gì ?

Bệnh đốm rong, là một bệnh do loài rong có tên là Cephaleuros viresens gây ra. Ngoài bưởi và những cây thuộc nhóm có múi khác như cam, quýt…, bệnh còn xuất hiện rất phổ biến trên ổi, chôm chôm, sầu riêng, nhãn, măng cụt, vú sữa…

Bệnh có thể xuất hiện và gây hại trên thân cây, cành già và lá già ( hầu như không thấy xuất hiện trên các lá bánh tẻ và lá non), thỉnh thoảng cũng bắt gặp xuất hiện trên vỏ trái. Trên thân và cành già lúc đầu vết bệnh chỉ là những chấm nhỏ màu xanh, sau đó sẽ lớn dần, có hình tròn hoặc hình bầu dục, trên vết bệnh có một lớp lông tơ khá mịn, màu xanh rêu, giữa vết bệnh có màu đỏ gạch cua. Nếu nặng, từ gốc thân chính, cành già, bệnh leo lên phía trên, làm cho vỏ cành bị nứt, kém phát triển.

Trên lá, vết bệnh xuất hiện với dấu hiệu là những đốm tròn hoặc hơi tròn, hơi nổi lên cao hơn bề mặt của phiến lá một chút. Do có lớp rong phát triển nên nhìn giống như một lớp nhung mịn, màu nâu đỏ gạch. Vết bệnh chỉ xuất hiện ở mặt trên của lá, còn mặt dưới, nơi có vết bệnh ban đầu vẫn bình thường, về sau chuyển dần sang màu nâu đen do rong tấn công mạnh vào các tế bào biểu bì làm hủy hoại mô lá. Nếu bị hại nặng, lá trở nên thô cứng, cuống lá yếu và rụng sớm, cây thiếu lá để quang hợp sẽ còi cọc, phát triển không được bình thường.

Bệnh đốm rong hại bưởi

Triệu chứng bệnh đốm rong trên thân

Thời điểm xuất hiện bệnh đốm rong thường là vào mùa mưa. Những vườn không được chăm sóc chu đáo ( như thiếu phân, thiếu nước, đất khô cằn) làm cho cây sinh trưởng kém, những vườn trồng quá dày làm cho vườn cây luôn rậm rạp, không hề có sự thông thoáng… thường bị bệnh gây hại nhiều hơn.  

2. Biện pháp quản lí bệnh đốm rong

– Không nên trồng bưởi với mật độ quá dày.  

– Thường xuyên tỉa bỏ cành, lá già đã bị bệnh nặng phía dưới gốc, cành bị sâu bệnh, cành nằm bên trong tán không có khả năng cho trái đem tiêu hủy để hạn chế nguồn bệnh, đồng thời chỉnh lại cho vườn sao cho có độ thông thoáng nhất định. 

– Bón phân cân đối và đầy đủ cho vườn cây, không nên phun phân bón lá định kỳ, dễ làm cho trái bị nhiễm bệnh, tưới nước đầy đủ để đảm bảo đất luôn đủ ẩm, chăm sóc chu đáo, phòng trừ kịp thời các loại sâu bệnh… để cây luôn trong trạng thái phát triển tốt.  

– Khi bệnh xuất hienẹ nhiều, có thể dùng một trong vài loại thuốc như: COC 85, Booc đo 1‰, Đồng Oxyclorua, Copper-B, Copper-Zinc 75WP, Kocide, Champion… pha đặc quét lên thân, cành già mỗi năm 2 lần vào đầu và cuối mùa mưa.

5. Sâu đục trái hại bưởi (!!)

Sâu đục trái bưởi có tên khoa học là Citripestis sagittiferella, thuộc họ Pyralidae, bộ Lepidoptera. Loài này được Moore vào mô tả năm 1891 và hiện chúng đã có mặt ở hàu hết các nước Đông Nam Á như Thái Lan, Malaysia, Singapore, Indonesia, Brunei, Việt Nam… Ở Campuchia, loài này nằm trong danh sách kiểm dịch nhưng chưa có biện pháp quản lý được. Ở Việt Nam thì đã có từ Khánh Hòa, Bình Phước và khắp các vùng cây có múi ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Loài sâu này ăn các loài thuộc chi cam chanh Citrus và được xem là một loài gây hại, trong đó nặng nhất là trên bưởi, tập trung nhiều ở bưởi da xanh và bưởi năm roi. Được biết loài sâu này lây lan nhờ bướm bay mạnh. Ngoài ra, vận chuyển trái nhiễm sâu, trái mang trứng từ vùng này sang vùng khác cũng sẽ góp phần tạo cơ hội cho sâu lay lan mạnh mẽ.

1. Đặc điểm sinh học của sâu đục trái bưởi

Bướm đẻ trứng thành chùm 4 – 5 cái, tròn dẹp, ở bên ngoài vỏ của nửa phần dưới trái, thường là trái non nhưng cũng ngay cả trái già khi mật độ của chúng cao. Thời gian để trứng cho đến khi nở khoảng từ 4 -5  ngày. Ấu trùng ( sâu ) nở ra vào buổi sáng, đục ngay phần vỏ trái để chui vào bên trong, ăn vỏ rồi đục luôn vào ăn trong thịt trái. Sâu còn non có màu trắng đầu đen, lớn dần sẽ chuyển sang màu nâu hồng, dài đến 15mm, rất lanh lẹ và thường sống tập thể bên trong ruột của trái. Do vậy các loại thuốc trừ coi như vô hiệu khi đối đầu với loài sâu ở thời điểm này. Ấu trùng có 4 ngày tuổi và thời gian phát triển bên trong trái khoảng 2 tuần trở lại. Qua 4 lần lột xác cư trú, phá hại trong ruột trái bưởi khoảng 2 tuần, sâu dài khoảng 20mm thì chui ra khỏi vết đục và rơi ngay xuống đất để hóa nhộng trong đất, thời gian thành nhộng là 9 đến 12 ngày, sau đó quay lại trở thành con bướm. Bướm có màu nâu đậm, hẹp và dài do cánh xếp dọc thân mình, dài khoảng 10 – 12mm, khi đậu đầu hơi nhô cao và có 2 râu sờ cong lên trước mũi. Bướm không sống lâu, độ 1 tuần lễ và đẻ trứng trên mặt vỏ trái vào ban đêm. Bướm cái có thể đẻ hàng trăm trứng thành chùm trên nhiều trái trong vườn. Thời gian hoạt động của bướm mạnh nhất là vào đầu đêm, tức là từ 6 – 9 giờ tối.

Sâu đục trái bưởi

 

Và thường thì trên cùng một trái sẽ có một hay nhiều hang do chúng đục khoét, mỗi hang một con sâu non chui vào tấn công. Chúng tuôn ra ngoài miệng hang các chất nhầy nên rất dễ phát hiện. Khi trái bị tấn công thì sau một thời gian bị rụng. 

2. Các biện pháp phòng trừ trước mắt

⇒ Biện pháp bao trái 

Do đặc tính cảu cây bưởi là ra trái nhiều đợt, do vậy sử dụng thuốc hóa học nhiều lần sẽ ảnh hưởng đến môi trường, an toàn vệ sinh thực phẩm, sử dụng ít lần thì cơ hội của trứng vẫn có thể nở ra và sâu vẫn có cơ hội chui vào bên trong trái phá hoại khó kiểm soát. Vì thế, nếu sử dụng thuốc hóa học thì nên dùng luân phiên nhóm cúc tổng hợp như Alpha-Cypermethrin, Deltamethrin với dầu khoáng DC Tron Plus để tăng tính hiệu quả và hạn chế sự kháng thuốc của sâu. Sau khi phun xịt thì bao ngay trái lại. Bao trái là hữu hiệu và an toàn nhất hiện nay.

⇒ Biện pháp canh tác

Thường xuyên thu gom, hái tất cả các trái bị sâu đục, sau đó chặt đem bỏ vào túi nhựa, buộc kín, đem chôn xuống hố sâu hoặc đem phơi nắng 4 – 5 giờ để diệt sâu còn ở bên trong trái.

Khi trái khoảng 2 – 3 tuần tuổi, tiến hành pha thuốc vào bình nhỏ xịt trực tiếp vào trái rồi bao ngay trái bằng loại bao thích hợp. Nếu trái bưởi ở trên cao, hoặc xa ngoài mương thì dùng bình xịt có cần dài điều chỉnh tia nhỏ xịt thuốc vào trái, sau đó bao trái lại.

Nuôi dưỡng và bảo vệ đàn kiến vàng bởi vì chúng sẽ ăn trứng, sâu và tấn công bướm rất hiệu quả

Làm cỏ, dọn sạch rác mục dưới gốc cho sâu không nơi làm nhộng.

Tưới phun nước đẫm trên cây vào buổi chiều mát để hạn chế bướm đẻ trứng và nước ngập vườn để diệt nhộng dưới đất. Vì lúc bướm đẻ thích nơi khô ráo, khoảng 5 – 7 giờ chiều tối. 

6. Sâu đục thân hại bưởi (!!)

1. Sâu đục thân là gì ?

Sâu đục thân là tên gọi chung cho nhóm sâu gây hại bên dưới lớp vỏ cây được dân gian sử dụng để dễ gọi, chúng còn có tên gọi khác là sâu Bore. Gọi là sâu nhưng thực chất là ấu trùng của bọ cánh cứng có cặp râu dài cứng gồm rất nhiều đốt nối tiếp nhau, gọi chung là bọ Xén Tóc. Có rất nhiều loại xén tóc khác nhau, phân biệt theo kích thước, màu sắc, hoa văn trên cơ thể. Nhìn chung, tất cả các loại xén tóc đều gây hại với hình thức giống nhau chỉ khác nhau về đối tượng cây gây hại.

Ấu trùng của các loại xén tóc có hình dạng cũng tương tự nhau, đặc điểm chung của chúng là đầu to, cứng, có răng cứng để đục khoét sâu vào thân cây.

Sâu đục thân trên cây bưởi

Bọ xén tóc thường đẻ trứng vào mùa mưa ( tức tháng 4 – 11) ở vị trí nách lá ( đục cành, đục ngọn ) tạo thành các vết sẹo mục, vết nứt trên thân, các góc tẻ cành (đục thân) hoặc các vết sẹo, vết nứt ở gốc cây (đục gốc, đục rễ). Thời gian hoạt động chính của bọ trưởng thành lúc trời mát, đặc biệt là chiều tối từ 18 – 21 giờ. Bọ trưởng thành sinh đẻ trong mùa sau đó chết đi, nhưng ấu trùng sẽ gây hại từ lúc mới nở đến khi hóa nhộng trong thời gian rất dài, có loài phải lên đến 24 tháng mới hóa nhộng cho nên vô cùng nguy hiểm cho nông nghiệp.

Sau khi nở, sâu non (ấu trùng) bắt đầu đục xuyên qua lớp vỏ và tấn công vào phần gỗ bên trong, thường theo hướng từ trên xuống gốc, sự tấn công của sâu làm gián đoạn mạnh các mạch dẫn của cây, ngăn cản quá trình trao đổi chất theo 2 chiều trong thời gian dài và liên tục sẽ làm cây chết ở phần trên của vị trí bị ấu trùng tấn công. Vì vậy, xét về tính nguy hiểm thì sâu đục gốc và đục rễ sẽ dễ dẫn đến nguy cơ chết cây gây thiệt hại nghiêm trọng cho các vườn cây lâu năm.

Việc xác định chính xác loài xén tóc nào gây hại trên cây Bưởi vẫn chưa có báo cáo khoa học chính xác, nhưng với tính chất tất cả các loại xén tóc đều gây hại nên việc phòng trị và tiêu diệt cần được áp dụng chung.

2. Biện pháp phòng ngừa sau đục thân gây hại

– Thường xuyên thăm vườn vào mùa mưa để phát hiện kịp thời, thường xuyên theo dõi vườn cây vào đầu giờ sáng và chiều tối, bọ trưởng thành sẽ đậu trên cây để đẻ trứng, tìm bắt và diệt bọ mẹ để hạn chế sinh sản.

– Thường xuyên dọn cỏ xung quanh gốc để thuận tiện kiểm tra chăm sóc cây.

– Áp dụng bón phân một cách cân đối, tránh thừa quá nhiều đạm cây sẽ dễ thu hút sâu hại.

– Dùng bẫy đèn để bắt bọ trưởng thành (18-21 giờ). Nếu có điều kiện và đảm bảo an toàn thì nên trang bị bẫy điện chuyên dùng để diệt côn trùng để tăng hiệu quả diệt bọ.

– Sử dụng cành khô bó từng bó nhỏ đặt rải rác trong vườn để dẫn dụ bọ trưởng thành đến đẻ trứng.

– Nuôi kiến vàng.

– Thu gôm cành khô, cành gãy tập trng tiêu hủy, tránh để tồn động trong vườn sẽ sinh mùi thu hút bọ trưởng thành.

– Sử dụng các thuốc BVTV chứa các hoạt chất: Cartap, Carbosulfan, Fipronil, Clorantroniliprole + Thiametoxam. Pha theo nồng độ khuyến cáo của nhà sản xuất, phun ướt thân cây từ độ cao 1,5m xuống gốc. Phun 2 lần cách nhau 7-10 ngày để gây độc cho bọ trưởng thành khi đậu vào và diệt ấu trùng mới nở chưa kịp tấn công vào cây. Đối với sâu đục ngọn thì chỉ phun thuốc ở phần tán lá.

– Đối với sâu đục ngọn, đục cành: Cắt bỏ cành bị ấu trùng tấn công, chẻ ra bắt ấu trùng hoặc thiêu hủy để diệt ấu trùng. Lưu ý, các cành mới cắt còn nhiều nước khó cháy nên khi thiêu hủy phải đảm bảo đủ lửa để làm nóng bên trong để tiêu diệt ấu trùng.

– Trường hợp phát hiện trên thân cây có lỗ sâu đục, đùn mạc gỗ và phân sâu, chảy nhựa thì dùng kim tiêm bơm thuốc trực tiếp vào lỗ sâu đục. Sử dụng các loại thuốc phun đã nêu trên dạng đậm đặc.

– Trường hợp cây bị sâu gây hại quá nặng nên chặt bỏ cây đem tiêu hủy, đào cả rễ, đốt hoặc chẻ thân cành và rễ để loại bỏ hết ấu trùng đang còn sống để tránh ấu trùng tiếp tục phát triển thành bọ.

– Bắt và giết bọ trưởng thành để hạn chế số lượng trứng.

Lưu ý: Việc sử dụng bất kỳ sản phẩm thuốc BVTV nào đều phải tuân thủ quy tắc bảo hộ lao động để đả bảo an toàn cho người sử dụng và tuân thủ thời gian cách lý như khuyến cáo của nhà sản xuất để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.