skip to Main Content

Marimo – “thú cưng” cực kì đáng yêu của nhiều người

Marimo, hay còn được gọi là Cladophora ball ( bóng Cladophora ), moss ball ( bóng rêu ), moss ball pets, hoặc lake ball ( bóng hồ ) là một dạng sinh trưởng hiếm của loài Aegagropila linnaei Kützing ( một loài tảo lục dạng sợi ), trong đó tảo phát triển thành những khối cầu xanh mướt khiến những người khó tính nhất cũng phải ngả mũ thán phục trước tạo vật thú vị này của mẹ thiên nhiên. Được biết marimo là sinh vật nhân chuẩn. Dưới đây là hình ảnh marimo cho bạn đọc tham khảo.

Marimo tại hồ akan

Lưu ý: Bài viết được tham khảo và dịch thuật từ bìa viết trên Wikipedia nên sẽ có một số thông tin sai sót. Rất mong bạn đọc góp ý và sửa lỗi để shop có thể cải thiện bài viết hơn nữa trong tương lai. 

Phân loại và tên gọi

Marimo được mô tả khoa học lần đầu tiên vào những năm 1820 bởi Anton E. Sauter, được tìm thấy ở Hồ Zell, Áo. Chi Aegagropila được thành lập bởi Friedrich T. Kützing ( 1843 ) với A. linnaei là một kiểu loài dựa trên sự hình thành tập hợp các khối cầu của nó, nhưng tất cả các loài trong chi Aegagropila được chuyển sang phân chi Aegagropila của chi Cladophora sau này bởi cùng một tác giả ( Kützing, 1849 ). Sau đó, A. linnaei lại được xếp vào chi Cladophora trong bộ Cladophorales và được đổi tên thành Cladophora aegagropila (L.) Rabenhorst và C. sauteri (Nees ex Kütz.) Kütz. Nghiên cứu DNA mở rộng ( Extensive DNA ) vào năm 2002 đã trả lại tên cũ Aegagropila linnaei. Sự hiện diện của kitin trong thành tế bào làm cho nó tách biệt hẳn với chi Cladophora.

Loại cây này được nhà thực vật học người Nhật Takiya Kawakami đặt tên là Marimo ( 毬藻 ) vào năm 1898. Với Mari mang nghĩa là bóng nảy, Mo là một thuật ngữ chung để chỉ các loại thực vật phát triển trong nước. Ngoài ra còn có một số tên gọi khác ở Ainu như torasampe ( lake goblin – yêu tinh hồ ) và tokarip ( lake roller ). Đôi khi Marimo được rao bán trong bể cá với cái tên là “Japanese moss balls” mặc dù chúng không hề có liên quan đến rêu. Ở Iceland, những quả bóng hồ này được ngư dân địa phương gọi là kúluskítur ở Hồ Mývatn ( với kúla = ball, skítur = muck ) địa điểm mà “muck” được coi là bất kỳ loại cỏ dại nào vướng vào lưới đánh cá của ngư dân. Tên chi Aegagropila trong tiếng Hy Lạp mang nghĩa là “lông dê”.

Các hình thức sinh trưởng của marimo

Các dạng sinh trưởng của Aegagropila linnaei

Tảo có ba dạng phát triển:

  • Phát triển thành các mảng bám trên đá, thường ở những phía được che khuất ánh nắng.
  • Tồn tại dưới dạng sợi trôi nổi tự do ( free-floating filament ). Các búi sợi nhỏ không dính vào nhau thường sẽ tạo thành một tấm thảm trên đáy hồ lấm bùn.
  • Phát triển thành những khối cầu ( hay quả bóng ) lớn, không có hạt nhân gồm các sợi tảo dày đặc tỏa ra từ trung tâm. Đây là dạng sinh trưởng được nhiều người mê sưu tầm nhất và cũng là dạng bị khai thác triệt để nhất trong tự nhiên.

Sinh thái học của marimo

Sự tồn tại của các “bầy” Marimo phụ thuộc vào sự thích nghi của loài với điều kiện ánh sáng yếu, kết hợp với các tương tác động ( dynamic interaction ) của các dòng chảy do gió gây ra, chế độ ánh sáng ( light regime ), hình thái hồ ( lake morphology ), đáy hồ và sự lắng đọng.

Kích thước

Tốc độ phát triển của Marimo vô cùng chậm, chỉ vào khoảng 5 mm mỗi năm, như vậy để có thể hình thành lên những quả bóng hồ ít nhất phải mất hàng thập kỉ. Trong hồ Akan (阿寒湖 ) ở Nhật Bản, chúng có kích thước đặc biệt lớn, lên đến 20 – 30 cm. Hồ Mývatn, Iceland, một trong số ít những nơi trên thế giới mà marimo mọc tự nhiên, có các đám marimo đông đúc phát triển với đường kính vào khoảng 12 cm ở độ sâu từ từ 2 – 2,5 m. 

Hình ảnh hồ Akan ở Nhật Bản

Hình dáng của marimo

Hình dáng tròn đẹp mắt của các quả bóng hồ được duy trì bằng các đợt sóng nhẹ thỉnh thoảng làm xoay chuyển và cũng đảm bảo rằng nó có thể quang hợp bất kể ở mặt nào được xoay lên trên nhờ được “phủ kín” lục lạp, do vậy mà Marimo duy trì được màu xanh có thể nói là hoàn hảo trong thời gian dài. Hơn nữa bên trong chúng cũng có màu xanh lục và chứa nhiều lục lạp nhưng là lục lạp không hoạt động ( dormant chloroplasts ) sẽ hoạt động trong vài giờ nếu như quả bóng bị vỡ ra. Hơn nữa Hoạt động của các làn sóng cũng giúp làm sạch khối cầu này khỏi các vật vụn trôi nổi trong nước.

Vì một số bầy có từ hai hoặc thậm chí ba lớp các marimo, nên tác động của sóng là cần thiết để đảo chúng lên xuống giúp mỗi quả bóng đều được tiếp cận ánh sáng đầy đủ. Nhưng vì là hình cầu, có tỉ lệ diện tích bề mặt so với thể tích ( surface-area-to-volume ratio – kí hiệu là sa/vol hoặc SA:V ) thấp so với lá, nên đã vô tình hạn chế khả năng quang hợp và do đó giới hạn kích thước tối đa của các quả bóng hồ.

Marimo nhân tạo trong bể cá

Môi trường sống

Môi trường sống ưa thích của Marimo là trong các hồ có hoạt động sinh học thấp hoặc trung bình và có hàm lượng canxi vừa phải hoặc cao.

Phân bố

Loài này chủ yếu được tìm thấy ở các khu vực của châu Âu trước đây được bao phủ bởi các sông băng ( Bắc Âu ), và ở một số nơi ở Nhật Bản. Ngoài ra cũng thấy ở Bắc Mỹ, nhưng nó rất hiếm, cũng như ở Úc.

Quần thể suy giảm

Marimo vô cùng nhạy cảm với hàm lượng dinh dưỡng trong nước. Sự gia tăng chất dinh dưỡng ( hay phú dưỡng – Eutrophication ) ( do sản xuất nông nghiệp và nuôi cá ), cùng với sự lắng đọng bùn ( mud deposition ) từ hoạt động của con người được cho là những nguyên nhân chính khiến những quả bóng nước này biến mất khỏi nhiều hồ.

Được biết hiện loài này hiện vẫn tồn tại ở hồ Zeller thuộc Áo ( nơi nó được phát hiện lần đầu tiên vào những năm 1820 ) nhưng hình thái sinh trưởng dạng khối cầu Marimo của đã không còn được tìm thấy ở đó kể từ trong khoảng năm 1910. Điều tương tự đã xảy ra ở hầu hết các địa điểm ở Anh và Scotland.

Những bầy Marimo đông đúc được phát hiện ở Hồ Mývatn ở Iceland vào năm 1978, nhưng đã dần dần bị thu hẹp đáng kể kể từ đó. Đến năm 2014, Marimo hầu như biến mất hoàn toàn khỏi hồ do quá dư thừa chất dinh dưỡng.

Loài này vẫn có thể được tìm thấy ở một số nơi ở Nhật Bản, nhưng số lượng quần thể cũng đã giảm ở những nơi đó. Tại Hồ Akan, người ta đã dành nhiều nỗ lực hơn cho việc bảo tồn các quả bóng hồ.

Marimo là loài được bảo vệ ở Nhật Bản từ những năm 1920 và ở Iceland từ năm 2006. Hồ Akan được bảo vệ như một công viên quốc gia và Hồ Mývatn được bảo vệ như một khu bảo tồn thiên nhiên.

Những khía cạnh văn hóa của marimo

A. linnaei được nhân nuôi trong bình thí nghiệm tại nhà

Quả bóng Marimo là một sự thú vị hiếm có. Tại Nhật Bản, người Ainu tổ chức lễ hội Marimo kéo dài ba ngày vào tháng 10 hàng năm tại Hồ Akan. Ngày 29 tháng 3 hàng năm được lấy làm ngày Tảo Marimo tại Nhật Bản.

Với vẻ ngoài hấp dẫn của chúng, những quả bóng hồ còn là một phương tiện để giáo dục về môi trường. Những quả bóng nhỏ bán làm quà lưu niệm được cuộn bằng tay từ những sợi tơ trôi nổi tự do. Một nhân vật đồ chơi nhồi bông được bán rộng rãi trên thị trường có tên là Marimokkori lấy hình dạng giống người của tảo marimo làm một phần thiết kế của nó. Tên của Marimokkori được kết hợp từ “Marimo” và từ “Mokkori” ( tiếng lóng mang nghĩa là “cộm lên trong quần” ). Tạo hình khá kì cục nhưng lại cực kỳ thành công về mặt thương mại này khiến Marimokkori được coi như là một trường hợp đặc biệt, minh chứng cho lối suy nghĩ sáng tạo và có phần kì quái của người Nhật.

Nhân vật Marimokkori với tạo hình kì quặc nhưng hết sức thú vị

Marimo đôi khi được bán để trưng bày trong các bể cá, và chúng thường có nguồn gốc từ các hồ của Ukraine như hồ của Shatsk. Cũng thấy những quả bóng hồ được bán trong các cửa hàng cá cảnh Nhật Bản, nhưng mà có nguồn gốc từ châu Âu hoặc được người dân địa phương vùng hồ Akan nhân giống, tạo hình bằng cách sử dụng các thiết bị tạo sóng nhẹ, vì việc thu thập chúng từ Hồ Akan đã bị cấm từ rất lâu.

Hiện nay, Nhật Bản đã xem Marimo như một báu vật quốc gia. Các quả cầu Marimo ở hồ Akan được chính phủ và người dân tích cực bảo tồn.

Back To Top