skip to Main Content
Cây Biết đi Kì Lạ Khiến Giới Khoa Học đau đầu

Cây biết đi kì lạ khiến giới khoa học đau đầu

Cây biết đi kì lạ khiến giới khoa học vò đầu bứt tai. Sự thật hay chỉ là trò đùa.

Nhân vật chính được đem ra mổ xẻ trong bài viết hôm nay chính là cây cọ đi bộ  ở vùng Trung Mỹ và Nam Mỹ.

Hình ảnh cho cây cọ đi bộ

Được biết cây cọ đi bộ hay cashapona ( danh pháp khoa học Socratea exorrhiza (Mart.) H.Wendl. ) là thực vật thuộc họ Cau Arecaceae. Nó có thể cao tới 25 mét, với đường kính thân lên tới 16 cm, nhưng thông thường là cao vào khoảng 15 – 20m và đường kính thân khoảng 12 cm. Socratea exorrhiza có rễ cao bất thường, nhìn rất giống xúc tu, chức năng của nó hiện nay vẫn đang được tranh luận. Hơn nữa người ta đã tìm thấy nhiều loài thực vật biểu sinh mọc trên cây. 

Câu chuyện nổi tiếng xung quanh loài cọ đặc biệt chính là khả năng “đi bộ” của cây, và tên cây cũng được nhặt nhạnh luôn từ khả năng bí ẩn này. 

Chức năng thực của rễ cây ??

Bộ rễ kì lạ của cây cọ đi bộ

Có rất nhiều giả thiết xung quanh vấn đề tưởng chừng như đơn giản này. E. J. H. Corner ( 1961 ) đã đưa ra giả thuyết rằng những cái rễ cây bất thường của S. exorrhiza chính là để loài có thể thích nghi với việc phát triển trong các khu vực đầm lầy của rừng tự nhiên. Cũng có một số ý kiến khác rằng thực tế đây là một sự thích nghi với lũ lụt, nhưng vẫn không tồn tại bất kì bằng chứng thuyết phục nào.

Về lí do cây có thể “đi bộ” được, John H. Bodley ( 1980 ) đã đưa ra giả thuyết rằng trên thực tế cây có thể di chuyển được nếu có một cây khác lớn hơn đổ xuống hoặc đè lên cây cọ non. Và nếu có một tác động như vậy xảy ra thì những chiếc rễ cột mới sẽ mọc ra và nâng đỡ phần thân còn lại, tức phần thân không bị đè, đồng thời dựng nó lên theo chiều thẳng đứng y như lúc ban đầu. Phần thân cũ bị đè lên cùng những chiếc rễ cột ban đầu sẽ dần bị mục đi, thế là cây cọ đi bộ đã “định cư” được ở vị trí mới. Và vậy là ta có câu trả lời cho khái niệm “đi bộ” của S. exorrhiza. Nghe có vẻ vô lí nhưng cũng chả có tí thuyết phục nào. Đúng vậy, Radford viết trên tờ Skeptical Inquirer tháng 12 năm 2009 rằng “Thật thú vị khi cứ lao đầu vào nghĩ trong khi không hề lấy một ai chứng kiến khi cọ đi bộ trong rừng nhiệt đới cả, đó chỉ là một truyền thuyết được dựng lên thôi”, và trích dẫn hai nghiên cứu chi tiết đưa ra kết luận này.

Giả thuyết về sự đi bộ của cây cọ đi bộ

Hartshorn đề xuất chức năng của rễ cây S. exorrhiza vào năm 1983 rằng rễ cây cho phép thân cây cọ có thể phát triển bình thường để với tới ánh sáng mà không cần phải tăng trưởng về đường kính của thân cây. Rễ cây sẽ giúp S. exorrhiza ổn định hơn và do đó cho phép cây cọ có thể phát triển cao hơn và nhanh hơn so với bình thường. Ngoài ra những chiếc rễ đặc biệt này cũng cho phép cây cọ sử dụng ít năng lượng cho phần rễ ngầm hơn các cây cọ khác, do đó dành nhiều năng lượng hơn cho hoạt động phát triển trên mặt đất. Người ta cũng nghĩ rằng rễ cây có thể mang lại lợi thế khi S. exorrhiza khí sinh sống trên sườn dốc, nhưng không có bằng chứng nào được tìm thấy.

Vậy thực sự cây biết đi có “đi bộ” không ?

Về câu hỏi này, theo BBC, những cây cọ hiếm Socratea exorrhiza có thể mọc ra rễ mới và chậm rãi dịch chuyển xuyên qua cánh rừng sang nơi đất tốt hơn. Loài cây di động này có thể di chuyển khoảng 20m mỗi năm.

Tuy nhiên, theo nghiên cứu công bố năm 2005 của nhà sinh vật học Gerardo Avalos, những cái cây đôi khi sản sinh rễ mới, nhưng chúng bám chặt vào mặt đất. Và việc mọc rễ mới không có nghĩa chiếc cây sử dụng nó để di chuyển xung quanh.

“Nghiên cứu của tôi chứng minh hiện tượng cây cọ biết đi chỉ là giai thoại. Việc cây cọ có thể lần theo sự thay đổi ánh sáng vòm bằng cách di chuyển chậm rãi qua nền rừng là giai thoại thú vị mà các hướng dẫn viên du lịch thường kể cho du khách đến thăm rừng mưa”, Live Science dẫn lời Avalos.

Đến ngày nay chức năng thực sự của rễ cây vẫn còn gây nhiều tranh cãi

Sự nhầm lẫn về khả năng di chuyển của cây cọ đến từ hệ rễ độc đáo của cây. Không giống như những cây khác có rễ nằm hoàn toàn dưới lòng đất, cây cọ biết đi có hệ thống rễ nhô cao từ gần cuối thân. Đặc điểm này khiến cho cây trông giống một chiếc chổi dựng thằng đứng hơn. Theo thời gian, khi đất bị xói mòn, một số chiếc rễ chết đi và rễ mới mọc ra. Mọi bằng chứng đều chỉ ra rễ mới không thực sự dịch chuyển vị trí cây và hiện tượng cây cọ biết đi chưa từng được quay lại.

Thông tin thêm

1. Thực vật sống trên thân cây biết đi

Nhiều loài thực vật biểu sinh khác nhau đã được tìm thấy phát triển trên S. exorrhiza . Một nghiên cứu trên 118 cây riêng lẻ ở Panama đã tìm thấy 66 loài trong tổng số 15 loài, sống trên cây cọ. Rêu bao phủ tới 30% thân cây, và độ phủ tăng khi đường kính thân cây tăng. Khoảng một nửa số cây được nghiên cứu có các loài thực vật có mạch phát triển trên chúng. Có tới 85 cá thể từ 12 loài khác nhau được tìm thấy trên một cây cọ và một cây khác đã bị chiếm giữ bởi 16 loài khác nhau. Các loài biểu sinh phổ biến nhất là ba loài dương xỉ, Ananthacorus angustifoliusElaphoglossum sporadolepis và Dicranoglossum panamense, chiếm 30% tổng số cá thể được ghi nhận. Các loài phổ biến khác chiếm hơn 5% số cá thể được tìm thấy, bao gồm Scaphyglottis longicaulis ( Họ Lan Orchidaceae ), Philodendron schottianum ( Họ Ráy Araceae ) và Guzmania subcorymbosa ( Họ Dứa Bromeliaceae ). Gần một nửa số loài được ghi nhận là rất hiếm, tuy nhiên, chỉ có từ 1 đến 3 cá thể được ghi nhận trên tất cả các S. exorrhiza. Người ta cũng nhận thấy có một sự phân bố theo chiều dọc rõ ràng giữa các loài khác nhau: một số sinh trưởng ở tầng dưới, một số khác ở giữa và những loài khác ẩn trong tán cây. Điều này cho thấy cây cọ phải đạt đến một độ tuổi nhất định trước khi chúng bị “sống bám”; ví dụ, người ta ước tính rằng S. exorrhiza phải ít nhất 20 tuổi trước khi các loài biểu sinh sinh sống trên chúng.

2. Sinh sản của cây biết đi

Socratea exorrhiza ra hoa chủ yếu trong mùa khô và được bọ cánh cứng thụ phấn, thường được các loài trong chi Phyllotrox và Mystrops ( Họ Nitidulidae ) ghé thăm. Hạt nặng khoảng 3,5g; dài khoảng 2 cm và rộng khoảng 1,5 cm; chỉ khoảng 45% trong số chúng là nảy mầm và khoảng một phần tư trong số này chết đi.

Back To Top