skip to Main Content
Sâu Bướm Phượng Gây Hại Trên Bưởi

Bướm phượng hại bưởi và cách phòng trừ chúng

Bướm phượng thật nguy hiểm cho vườn bưởi. Có thể nói ngoài kẻ thù là sâu vẽ bùa, bệnh thán thư thì sâu của loài bướm phượng cũng là loài sâu bệnh chuyên cắn phá đến tận diệt đọt non của bưởi khiến vườn bưởi nhìn sơ xác thật không chấp nhận được. 

Được biết Bướm phượng hại bưởi hay bướm phượng vàng hay sâu chó cam ( Danh pháp khoa học là Papilio demoleus, thuộc họ Bướm phượng Papilionidae nằm trong bộ Cánh vẩy Lepidoptera, tên Tiếng anh Lime Butterfly ), là một loài bướm đêm tuy thuộc họ Bướm phượng nhưng không giống như các loài bướm đêm khác, nó không có đuôi nổi bật.

a. Phân bố

Papilio demoleus là một loài bướm đêm vô cùng phổ biến và phân bố rộng rãi nhất trên thế giới. Loài bướm này có thể được tìm thấy rộng khắp ở: Oman, UAE, Ả Rập Xê Út, Kuwait, Bahrain, Qatar, Iran, tây và đông Afghanistan, và tây Pakistan, Sri Lanka, Ấn Độ ( gồm cả Andamans ), Nepal, M hái Lan, Philippines, Campuchia, nam Trugn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản ( khá hiếm ), Malaysia, Singapore, Indonesia (Kalimantan, Sumatra, đảo Sula, Talaud, Flores, Alor và Sumba ), Papua New Guinea, Úc ( bao gồm vả đảo Lord Howe), Hawaii và có thể có ở một số đảo Thái Bình Dương khác. Ở Việt Nam chúng chiếm số lượng cũng không ít.

b. Đặc điểm hình thái của bướm phượng Papilio demoleus

– Thành trùng là loài bướm khá lớn, với chiều dài thân từ 25 – 35 mm, sải cánh rộng từ 8 – 12 cm. Nền cánh màu đen, trên có nhiều đốm màu vàng tươi, kích thước không đều nhau. Cánh sau không có đuôi, gần gốc trong có một đốm lớn hình bầu dục màu đỏ nâu, phía ngoài đốm này có xuất hiện một quầng màu xanh dương sẫm hay màu xanh lơ. Thời gian sống của bướm đực từ 3 – 5 ngày; trong khi đó thời gian sống của bướm cái lại từ 5 đến 8 ngày và một bướm cái có thể đẻ từ 75 – 120 trứng.

Hình ảnh loài Papilio demoleus

– Trứng của loài bướm này hình cầu, đường kính khoảng 1 mm. Trứng mới đẻ có màu trắng sữa, khi sắp nở chuyển thành màu nâu xám. Thời gian ủ trứng từ 3 – 7 ngày.

Trứng của bướm phượng gây hại trên bưởi

Trứng sắp nở ( ảnh sưu tầm ) 

– Đối với Bướm Phượng Vàng, sâu vừa mới nở có màu nâu sẫm, trên mình có nhiều gai thịt nổi lên khá xù xì, về sau trên lưng sâu xuất hiện những vệt trắng. Sau lần lột xác thứ ba mình sâu sẽ chuyển sang màu xanh vàng hoặc xanh lá cây, phía trên lưng và hai bên hông cơ thể có nhiều vệt và chấm màu nâu hoặc đen. Khi lớn đủ sức mình sâu có thể dài đến 5 cm.

Sâu bướm phượng 1 – 2 tuổi

Sâu bướm phượng trên 3 tuổi

⇒ Đặc điểm chung của sâu non các loại Bướm Phượng là đốt ngực thứ nhất rất to so với các đốt còn lại. Ngoài ra, ở mặt lưng của đốt ngực thứ nhất có một đôi tuyến hôi, khi bị đụng đến chúng có thể nhô ra ngoài dưới dạng một đôi râu thịt màu đỏ, hình chữ V; tuyến này tiết ra mùi hôi để xua đuổi kẻ thù. Sâu có 5 tuổi phát triển từ 15 – 25 ngày.

– Nhộng các loài Bướm Phượng có hình dáng rất đặc biệt, phần đầu được phân làm hai nhánh như hai cái sừng, phần bụng cong vòng ra phía trước, đồng thời nhô sang hai bên biến thành hai gốc. Mình nhộng bám chắc vào cành cây nhờ túm tơ ở mặt bụng và sợi tơ treo vòng ngang lưng. Mình nhộng có nhiều màu sắc, phần lớn màu xanh nhạt, có lúc sẽ có màu xám hoặc nâu vàng. Nhộng dài từ 25 – 30 mm. Thời gian hóa nhộng mất 10 ngày.

Sâu bướm phượng hóa nhộng

c. Đặc điểm gây hại của bướm phượng Papilio demoleus

Hay gặp nhất là trên bưởi. Sâu có tập quán là xóa sạch dấu vết bằng việc ăn hết vỏ trứng hoặc lớp da mới vừa lột ra. Lúc nhỏ sâu chỉ ăn lá non và chỉ gậm khuyết bìa lá, khi lớn sâu có thể ăn cả chồi hoặc thân non. Bắt đầu từ tuổi 4 sâu không nằm yên trên mặt lá mà thường ẩn nấp sâu vào các cành lá, khi ăn thì chúng mới bò ra. Sâu hoạt động chậm chạp và có đặc tính nhả tơ trên bề mặt lá để bám. Khi lớn đủ sức sâu nhả tơ treo mình hóa nhộng trên cành cây, thường phía dưới chỗ sâu đã sinh sống, đuôi nhộng cột dính vào cành bằng một sợi tơ.

d. Biện pháp quản lý bướm phượng Papilio demoleus

– Thường xuyên kiểm tra vườn, nếu mật độ sâu thấp có thể bắt bằng tay, tỉa cành để các đợt chồi non ra tập trung và xử lý thuốc khi thấy thành trùng xuất hiện và đẻ trứng trên các chồi non.

– Nếu thấy mật độ cao, có thể tiến hành phun thuốc phòng trừ sâu non bằng các loại thuốc trừ sâu thông thường, như Sumicidin 50EC, Fastac 50EC, Regent 800WG nồng độ 0,1- 0,2% với lượng thuốc phun từ 600- 800 lít thuốc đã pha cho 1 ha.

Hình ảnh thuốc REGENT 800WG 0.8g

– Có thể xử lý các hoạt chất Emamectin, Lufenuron… hay hỗn hợp (Chlorantraniliprole + Abamectin)…